139ο: Η ιστορία της οικογένειας τού Φαναριώτη αγωγιάτη του Κομπέλου
(23ο μέρος)
Αγαπητοί φίλοι
Το Ανοικτό Φιλοσοφικό Σχολείο Φαναρίου Καρδίτσας συνεχίζει την έρευνα και τα μαθήματα κοινωνικής ιστορίας του χωριού μας και του οικισμού του, του Κομπέλου. Η Ιστορία του Κομπέλου γράφεται για πρώτη φορά μέσα από την ιστορία των Φαναριωτών του Κομπέλου. Σήμερα θα αναφερθώ στον αγωγιάτη του Φαναρίου και του Κομπέλου, τον Αθανάσιο Γεωργούση. Όπως θα έχετε έως τώρα διαπιστώσει, ο Θανάσης Γεωργούσης είναι η ιστορική συνείδηση του Κομπέλου, ένας καλλιεργημένος άνθρωπος, με γνώση, εμπειρία, εξυπνάδα και φιλότιμο. Είναι μια από τις βασικές πηγές πληροφόρησής μου. Έχω “εκμεταλλευτεί” τη δοτικότητά του σε μεγάλο βαθμό, αλλά αυτός εκεί, συνεχίζει να είναι δοτικός κι ακούραστος και να θέλει να δώσει και να απαντήσει σε ό,τι θα τον ρωτήσω. Να ξέρετε πως πολλά πράγματα που μαθαίνετε ή ξαναθυμάστε οφείλονται σε αυτόν τον υπέροχο άνθρωπο.
“Το αγώγι ξυπνά τον αγωγιάτη”, λέει ο λαός μας και στην περίπτωση του Θανάση Γεωργούση βρίσκει την απόλυτη δικαίωση. Ο θείος Θανάσης ήταν μέσα στα πράγματα, με το αγώγι γνώρισε όλους τους ανθρώπους του χωριού και της περιοχής, είδε καταστάσεις, συζήτησε με μεγάλο πλήθος διαφορετικών ανθρώπων, άνοιξε ο νους του και η ψυχή του… Όλα αυτά προφανώς σε σχέση με τον ανήσυχο χαρακτήρα και τη δίψα του για μάθηση και γνώση λειτούργησαν πολλαπλασιαστικά.
Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα με μια σειρά:
1. Στον οικισμό του Κομπέλου Φαναρίου πήγαν κι εγκαταστάθηκαν οι πιο παραγωγικοί και δραστήριοι Φαναριώτες. Δεν είναι τυχαίο που ο οικισμός του Κομπέλου ήταν και είναι ο πλουσιότερος οικισμός της ευρύτερης περιοχής.
Ανάμεσα σε αυτούς που εγκαταστάθηκαν ήταν και οι γονείς του αγωγιάτη Αθανασίου Γεωργούση, ο παππούς Νικόλας Γεωργούσης και η γιαγιά Μαριγώ. Ο παππούς Νικόλας γεννήθηκε το 1912 και πέθανε το 1989, ενώ η γιαγιά Μαριγώ γεννήθηκε το 1900 και πέθανε το 2003. Η γιαγιά Μαριγώ ήταν αδερφή της Κατερίνας Γαλαζούλα, της μητέρας της μάνας μου, που είχαν πατέρα τον Αθανάσιο Στίμο, γεννημένο το 1866. Ο παππούς Νικόλας και η γιαγιά Μαριγώ παντρεύτηκαν το 1936 και από τότε έρχονταν στον Κόμπελο. Ασχολήθηκαν με τα κηπευτικά, την κτηνοτροφία και τα μεροκάματα.
Έκαναν 5 παιδιά, αλλά τα δύο πέθαναν. Ένα από τα παιδιά που πέθαναν, χωρίς να προλάβει να τα γνωρίσει, ήταν κι ο δίδυμος αδερφός τού Θανάση Γεωργούση. Τα άλλα παιδιά είναι η Αγορίτσα και η Ελένη.
2. Αρχικά η οικογένεια του παππού Νικόλα Γεωργούση έμεινε σε καλύβα φτιαγμένη από σπιρδούκλια και μπαμιές ως τοιχίο και από πάνω ήταν σκεπασμένη με σκλίδα. Μια καλύβα κτισμένη με φυτά, αυτό ήταν το κατάλυμα της οικογένειας από το 1936 έως το 1962, για τους μήνες από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο, όταν ερχόταν για τις εργασίες στον Κόμπελο. Τον υπόλοιπο χρόνο η οικογένεια ανέβαινε στο χωριό μας, στο Φανάρι, στον Καραντάν μαχαλά, στο υψηλότερο σημείο του λόφου Φαναρίου, ακριβώς δίπλα στα μυκηναϊκά τείχη και κάτω από τα τείχη του βυζαντινού κάστρου του.
Το ντάμι φτιάχτηκε το 1962, με πλιθιά και ήταν ισόγειο με έναν ενιαίο χώρο, χωρίς ξεχωριστό δωμάτιο. Η σκεπή έγινε με κεραμίδια. Για φωτισμό είχαν καντήλια και λάμπες πετρελαίου. Για νερό ύδρευσης χρησιμοποιούσαν την τουλούμπα που είχαν ανοίξει μπροστά στην αυλή και για τα κηπευτικά νερό αντλούσαν από την ανέμη. Η ανέμη, διαστάσεων 5×5 και βάθους 7 μέτρων είχε μαγγάνι, το οποίο το γύριζε άλογο για να βγάζει το νερό και να ποτίσουν τα κηπευτικά. Η ανέμη ανοίχτηκε το 1952 με προσωπική εργασία του παππού Νικόλα. Μετά το 1970, που πήγε το ηλεκτρικό ρεύμα στον Κόμπελο, η οικογένεια χάλασε, μπάζωσε την ανέμη, έκανε γεώτρηση και πήρε μοτέρ για το πότισμα. Προσθετικά έργα, όπως αποθήκη και κουζίνα έγιναν τη δεκαετία του 1970.
Το ντάμι χρησιμοποιούνταν ως σπίτι τούς καλοκαιρινούς μήνες και ως στάβλος τούς χειμερινούς. Όταν δηλαδή άρχιζαν οι βροχές η οικογένεια έφευγε για το Φανάρι και το ντάμι γινόταν ο στάβλος για τα ζώα, κυρίως αγελάδες. Τον Μάιο μήνα η γιαγιά καθάριζε το ντάμι από τις κοπριές των ζώων και το ασβέστωνε για να μείνει τώρα η οικογένεια.
3. Ο Θανάσης Γεωργούσης γεννήθηκε το 1944 στο Φανάρι Ιθώμης. Δημοτικό σχολείο πήγε στο χωριό μας. Οι ανάγκες και οι υποχρεώσεις της οικογένειας τον κράτησαν έξω από την εκπαίδευση αλλά αυτό δεν τον εμπόδισε να αποκτήσει μια βαθιά και πολύπλευρη γνώση. Ασχολήθηκε με τις εργασίες της οικογένειας, δηλαδή με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Από μικρός πήγαινε στα παζάρια, κυρίως της Καρδίτσας, για να πουλήσει τα κηπευτικά. Παντρεύτηκε το 1971 με την Αναστασία Γεωργούση, από τη Μαγουλίτσα, με την οποία έκαναν δύο παιδιά, τον Βασίλη και τον Νίκο. Συνέχισε να ασχολείται με τα κηπευτικά μέχρι το 1990.
4. Το 1972, ο Θανάσης Γεωργούσης παίρνει τη μεγάλη απόφαση: Αγοράζει ένα μικρό τρίκυκλο φορτηγό και γίνεται ο αγωγιάτης του Φαναρίου Ιθώμης και του Κομπέλου. Βλέπε τη φωτογραφία με το μικρό τρίκυκλο φορτηγό. Με αυτό το όχημα ο Θανάσης Γεωργούσης έκανε μεταφορές παντός είδους.
‘Ο,τι εμπόρευμα υπήρχε, το φόρτωνε και το μετέφερε:
* Ζαρζαβατικά για Καρδίτσα και Μουζάκι, για τα παζάρια, τρεις φορές τουλάχιστον την εβδομάδα, από όλους τους Κομπελιώτες.
* Τρόφιμα για τους μπακάληδες του Φαναρίου και του Κομπέλου.
* Ζώα, όπως αρνιά και κατσίκια, ακόμα και μοσχάρια.
* Μπάλες χορτάρι, βαμβάκι και τσουβάλια δημητριακών, αλεύρων, πίτουρων κι άλλων.
* Οικοδομικά υλικά…
Όπως θα μου πει, “μέχρι τη δεκαετία του 1970, στην Καρδίτσα υπήρχαν χάνια. Οι Φαναριώτες μπαξεβαναραίοι πήγαιναν τα ζαρζαβατικά με τα ζώα, είτε φορτωμένα είτε με σούστες. Ξεφόρτωναν στο παζάρι και τα ζώα τα πήγαιναν και τα άφηναν στα χάνια. Τη δεκαετία του 1970 τα χάνια καταργήθηκαν, απαγορεύτηκαν. Έτσι οι Κομπελιώτες δεν μπορούσαν να πάνε τα κηπευτικά με ζώα και κάρα στην Καρδίτσα. Τα κηπευτικά του Κομπέλου τα μετέφερα πια εγώ. Το καλοκαίρι οι περισσότεροι πελάτες ήταν Κομπελιώτες, γιατί μετέφερα τρεις και τέσσερις φορές την εβδομάδα τα ζαρζαβατικά τους στην Καρδίτσα και το Μουζάκι.
Η δουλειά του αγωγιάτη ήταν κουραστική, αλλά άφηνε εισόδημα.
Πριν αγοράσω το τρίκυκλο φορτηγό, το 1972, υπήρχε ως αγωγιάτης ο Βάιος Νέστορας στο χωριό μας. Αυτός είχε ένα φορτηγό το οποίο το λειτούργησε κι ως επιβατηγό. Έκανε το δρομολόγιο Καρδίτσα προς Άγιο Ακάκιο. Το 1974 σταμάτησε τα δρομολόγια ως επιβατηγό και το είχε μόνο ως φορτηγό.
Πιο πριν κι από τον Βάιο Νέστορα, ο αγωγιάτης του χωριού μας ήταν ο Παναγιώτης Γιατράκος, ο οποίος με σούστα, που την έσερνε άλογο, κουβαλούσε τα πράγματα για τα μαγαζιά στο Φανάρι. Ανέβαινε σιγά σιγά. Μετέφερε λάδι, πετρέλαιο, πατάτες, μακαρόνια… Μέχρι που έφυγε από το Φανάρι για την Αθήνα το 1963 με την οικογένειά του.
Το μικρό τρίκυκλο φορτηγό το είχα έως το 1981. Τότε αγόρασα ένα μεγαλύτερο φορτηγάκι, το οποίο το λειτούργησα ως μεταφορικό μέσο μέχρι το 1995. Το 1995 εγκατέλειψα την εργασία του αγωγιάτη, γιατί όλοι σχεδόν οι Φαναριώτες και οι Κομπελιώτες είχαν αγοράσει δικά τους αγροτικά ή όχι αυτοκίνητα. Το εγκατέλειψα και εγώ και πήρα αγροτικό…”
5. Ο Θανάσης Γεωργούσης με τη γυναίκα του την Τασία, ζουν πια μόνιμα στο Φανάρι, ενώ στον Κόμπελο κατεβαίνουν τους καλοκαιρινούς μήνες και πάντα ανάλογα με τον καιρό. Διατηρούν κήπο με ζαρζαβατικά και κότες, γεγονός που τους κάνει να είναι δυο φορές την ημέρα στον Κόμπελο, σε αυτό το όμορφο ντάμι- στο οποίο μικρός πήγαινα με τους γονείς μου και ιδιαίτερα τη μάνα μου, τη Γλυκερία, η οποία ερχόταν να δει τη γιαγιά Μαριγώ, καθώς τη θεωρούσε ως δεύτερη μάνα της… Αυτό το ντάμι, αυτή η τουλούμπα, αυτό το αγρόκτημα με τους ανθρώπους του ήταν πάντα τόσο ζεστό, φιλόξενο, μυρωδάτο και όμορφο…
Τηλέφωνο επικοινωνίας 6976026625
