145ο: Δυνατότητες και προτάσεις ανάπτυξης αγροτουρισμού στα ντάμια του Κομπέλου Φαναρίου
(29ο μέρος)
Αγαπητοί φίλοι
Συνεχίζω όχι μόνο την έρευνα αλλά και τα μαθήματα ιστορίας, οικονομίας, πολιτισμού, αρχιτεκτονικής και κοινωνιολογίας του οικισμού του Φαναρίου Ιθώμης, του Κομπέλου. Σήμερα θα προχωρήσω στην ανάδειξη των δυνατοτήτων τουριστικής, εκπαιδευτικής κι αγροτικής ανάπτυξης του Κομπέλου και στην κατάθεση συγκεκριμένων και ρεαλιστικών προτάσεων.
Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα με μια σειρά:
1. Ό αγροτουρισμός είναι μια ήπια μορφή τουρισμού, όπου οι επισκέπτες μένουν στο ντάμι – αγρόκτημα και συμμετέχουν σε αγροτικές εργασίες. Το κομπελιώτικο ντάμι θα μπορούσε να είναι ο ξενώνας για τους επισκέπτες, παρέχοντας υπηρεσίες υποδοχής, φιλοξενίας, εκπαίδευσης και βιωματικών δραστηριοτήτων.
2. Οι επισκέπτες μπορούν να μείνουν στο κατάλληλα διαμορφωμένο ντάμι, να συμμετέχουν σε επισκέψεις και σε δραστηριότητες, να μάθουν την ιστορία και την κουλτούρα των Φαναριωτών του Κομπέλου αλλά και τη λειτουργία του κομπελιώτικου νταμιού. Μπορούν να μάθουν την κομπελιώτικη γεωργία – κηπευτική, την κτηνοτροφία και τον ξεχωριστό τρόπο ζωής. Τα κομπελιώτικα ντάμια έχουν αφήσει την πολιτιστική τους σφραγίδα στην ταυτότητα του Φαναρίου Ιθώμης και της ευρύτερης περιοχής.
3. Τα κομπελιώτικα ντάμια έχουν μια ιδιαίτερη θέση και συμβολή στη φαναριώτικη κουλτούρα και έχουν μετατραπεί σε σύμβολα ιδιαίτερης αγροτικής ανάπτυξης. Οι ανέμες με τα μαγγάνια, οι τουλούμπες, οι μπαχτσέδες με τα δεκάδες κηπευτικά φυτά, τα κοπάδια βουβαλιών, αγελάδων και προβάτων εμπνέουν και ερεθίζουν τη φαντασία των ανθρώπων των πόλεων. Να θυμίσω πως ένα μέρος της γνωστής ταινίας, “Το αίμα βάφτηκε κόκκινο”, του 1966, με πρωταγωνιστή τον Νίκο Κούρκουλο και τον Μάνο Κατράκη, γυρίστηκε στον Κόμπελο και πιο συγκεκριμένα στην ανέμη του Σεραφείμ Μούντζια.
4. Οικονομικά τα κομπελιώτικα ντάμια ήταν και είναι σημαντικές παραγωγικές μονάδες, με την παραγωγή κηπευτικών, κρέατος, γάλατος, τυριών, γεωργικών προϊόντων, κτηνοτροφικών φυτών και εμπορίου.
5. Τα κομπελιώτικα ντάμια είχαν μια άριστη σχέση με το περιβάλλον, αφού για δεκαετίες δεν προκαλούσαν μόλυνση του οικοσυστήματος, όπως του νερού, καθώς μέχρι το 1970 δεν χρησιμοποιούσαν ζιζανιοκτόνα, φυτοφάρμακα και λιπάσματα, αλλά στηρίζονταν σε αειφόρες γεωργικές πρακτικές. Παρόλα αυτά, ο Κόμπελος Φαναρίου, από το 1997, πρωτοστατεί και στη βιολογική παραγωγή κηπευτικών και κτηνοτροφικών φυτών. Έτσι, πάνω από 40 στρέμματα καλλιεργούνται με βιολογικά φυτά, όπως ντομάτες, πιπεριές, μελιτζάνες, λάχανα, πράσα, καρότα και άλλα καθώς και 100 στρέμματα με βιολογικά κτηνοτροφικά φυτά, όπως κουκιά, καλαμπόκι, σιτάρι…
6. Τα κομπελιώτικα ντάμια είχαν κι έχουν σημαντική οικονομική και κοινωνική συμβολή στην τοπική κοινότητα, καθώς παρέχουν απασχόληση στις οικογένειες των Φαναριωτών αλλά και στους κατοίκους από άλλες περιοχές ή χώρες, ενώ παρέχουν υποστήριξη σε τοπικές επιχειρήσεις, όπως τυροκομεία παλιότερα και σήμερα στον εφοδιασμό καταναλωτών και επιχειρήσεων, με κηπευτικά, πρόβατα, γελάδια, γάλατα και γεωργικά προϊόντα, συμβάλλοντας στην τοπική οικονομία.
7. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, τα κομπελιώτικα ντάμια μπορούν να αποτελέσουν τουριστικό κι εκπαιδευτικό προορισμό, προσφέροντας:
* Διαμονή σε ένα ιδιαίτερο και ξεχωριστό αγροτικό περιβάλλον.
* Αγροτικές εργασίες και δραστηριότητες
* Γνώση και βιωματική εμπειρία της τοπικής ιστορίας και κουλτούρας
* Τη δοκιμασία τοπικών προϊόντων και υπηρεσιών
* Πολιτιστικές περιηγήσεις και ξεναγήσεις
8. Ας τα δούμε όλα αυτά από πιο κοντά. Το κομπελιώτικο ντάμι μπορεί να προσφέρει:
α. Έναν χώρο αγροτικών δραστηριοτήτων, όπως:
* σκάψιμο κηπευτικών φυτών σε μπαχτσέ
* πότισμα ή συλλογή των κηπευτικών φυτών
* πότισμα, τάισμα, φροντίδα των ζώων
β. ‘Εναν χώρο εκπαίδευσης για:
* τη διδασκαλία της Ιστορίας του Φαναρίου Ιθώμης και του οικισμού του, του Κομπέλου. Η Ιστορία του Κομπέλου Φαναρίου έχει πια γραφτεί, ή μάλλον συνεχίζει να γράφεται!…
* νέους αγρότες, γεωργούς και κτηνοτρόφους
* μαθητές δημοτικών σχολείων και γυμνασίων- λυκείων, φοιτητές και ερευνητές
* πρακτική άσκηση και κατάρτιση
* σεμινάρια για τα τεχνολογικά μέσα που διαθέτει, την εξέλιξη τους καθώς κι εργαστήρια
* συνεργασία με εκπαιδευτικά ιδρύματα, όπως γεωργική, κτηνοτροφική και αρχιτεκτονική σχολή…
* ανάπτυξη νέων γνώσεων και δεξιοτήτων
γ. Έναν χώρο προστασίας και διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, παράδοσης και κουλτούρας για:
* Τα ιστορικά κτήρια και νεότερα μνημεία και κινητά πολιτιστικά αγαθά που διαθέτει.
* Παραδοσιακές πρακτικές και τεχνικές για τη παραγωγή των υλικών κτισιματος των νταμιών, την καλλιέργεια των κηπευτικών, την εκτροφή και πότισμα των φυτών και των ζώων και άλλες.
Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την προσέλκυση τουριστών κι επισκεπτών, την αύξηση της αξίας της γης και των κτηριακών εγκαταστάσεων, την αύξηση του εισοδήματος και τη δημιουργία νέων ευκαιριών απασχόλησης.
δ. Έναν χώρο τοπικής κουζίνας και γαστρονομίας με:
* φρέσκα τοπικά προϊόντα, όπως κηπευτικά και ζωικά
* παραδοσιακές, κομπελιώτικες συνταγές και πιάτα
* γεύματα σε ένα αγροτικό και παραδοσιακό περιβάλλον
* μαθήματα μαγειρικής με κομπελιώτικα προϊόντα
ε. Έναν χώρο εναλλακτικών μορφών τουρισμού, όπως:
* ιππασία – υπάρχει ήδη ιππικός όμιλος στο διπλανό χωριό, τη Λοξάδα.
* ποδηλασία- οι κάτοικοι του Κομπέλου κινούνταν με ποδήλατα.
* βόλτα με κάρο ή σούστα, που θα τη τραβά άλογο, καθώς ήταν το βασικό μεταφορικό μέσο μέχρι το 1980.
* επίσκεψη σε υγρότοπους, όπως η λίμνη του Θανόπουλου και ο ποταμός Μέγας.
* πολιτιστικές περιηγήσεις σε αρχαιολογικούς χώρους του Κομπέλου και του Φαναρίου. Μυκηναϊκά τείχη και κάστρο Φαναρίου, τόπο μαρτυρίου του εθνομάρτυρα Σεραφείμ, εκκλησίες, λουτρά, κίονες της κλασικής αρχαιότητας…
9. Όλα αυτά για να γίνουν χρειάζονται όραμα, διάθεση και χρήματα. Αρκεί να βρεθούν δύο τρία άτομα που διαθέτουν τα παραπάνω, που θα συνεργαστούν και τα πάνω μπορούν να ρθουν κάτω. Κι όποιος νομίζει πως αυτά είναι όνειρο καλοκαιρινής νυκτός, γελιέται. Έτσι έγινε και με το βυζαντινό κάστρο του Φαναρίου, το οποίο έως 1984 ήταν ένα ερείπιο και όμως ο Πολιτιστικός σύλλογος Φαναρίου το Κάστρο, που δημιουργήθηκε τότε, κατόρθωσε να το κάνει το κόσμημα του χωριού μας και όλης της Θεσσαλίας. Κοντά σε αυτό δημιουργήθηκε και το Λαογραφικό Μουσείο και έτσι το χωριό μας δέχεται επισκέψεις σχολείων και τουριστών από όλη την Ελλάδα. Το ίδιο θα γίνει και με τον Σιδηροδρομικό Σταθμό Φαναρίου- παρόλο που κάποιοι είναι ακόμα, 80 χρόνια μετά, διστακτικοί- όπου θα στηθεί Αναθηματική Στήλη με τα ονόματα των νεκρών ηρώων της Μάχης του Αυγούστου του 1944- η οποία οδήγησε στην Απελευθέρωση του Φαναρίου από τους Γερμανούς Κατακτητές στις 27/8/44
10. Υπάρχουν προγράμματα μέσω του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης, τα οποία ενισχύουν τον “πράσινο αγροτουρισμό”. Οι επιχορηγήσεις και επιδοτήσεις φτάνουν το 55% για καταλύματα, υποδομές και δράσεις προώθησης. Επιχορηγούνται η αναβάθμιση και ο εκσυγχρονισμός των υφιστάμενων μονάδων καθώς και η δημιουργία υποδομών για βιωματικές εμπειρίες, προκειμένου να είναι επισκέψιμα και λειτουργικά τα ντάμια και τα κομπελιώτικα αγροκτήματα.
Αγαπητοί φίλοι
Τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο, αρκεί η όλη προσπάθεια να υποστηριχτεί και από τους μαζικούς φορείς, όπως είναι ο δήμος, η κοινότητα Φαναρίου, οι πολιτιστικοί σύλλογοι…
# Στην πρώτη φωτογραφία βλέπουμε τη μοναδική πέτρινη ανέμη στον θεσσαλικό κάμπο, κτισμένη το 1905. Στη δεύτερη φωτογραφία βλέπουμε την τουλούμπα και ένα παραδοσιακό και μεγαλοπρεπές ντάμι. Στην τρίτη φωτογραφία βλέπουμε ένα ντάμι ισόγειο με την τουλούμπα του στην αυλή. Στην τέταρτη φωτογραφία βλέπουμε ένα άλλο περίφημο ντάμι του Κομπέλου, κτισμένο το 1896. Στην τελευταία φωτογραφία βλέπουμε τον μπαχτσέ με τα βιολογικά προϊόντα του Σεραφείμ Κωτίνα. Ο Κόμπελος έχει πολλά να προσφέρει, να δείξει και να διδάξει σε μαθητές, φοιτητές, επισκέπτες και τουρίστες από όλο τον κόσμο.
Τηλέφωνο επικοινωνίας 6976026625
