154ο: Τα πλημμυρικά φαινόμενα στον Κόμπελο Φαναρίου και οι αιτίες τους
(37ο μέρος)
Αγαπητοί φίλοι
Συνεχίζω με το μεγάλο αφιέρωμα στα οξυμένα προβλήματα του αγροτικού οικισμού του Φαναρίου Καρδίτσας, του Κομπέλου. Η έρευνα και η σημερινή Έκθεση αναφέρονται στο τρίτο μεγάλο πρόβλημα, δηλαδή στα πλημμυρικά φαινόμενα που τον πλήττουν μετά από δυνατές βροχοπτώσεις, στις καταστροφές που προκαλούν στον οικισμό και τις περιουσίες καθώς και στις αιτίες των πλημμυρικών φαινομένων που εκδηλώνονται.
Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα με μια σειρά και ας τα δούμε από πιο κοντά:
1. Από τις προηγούμενες αναρτήσεις μου νομίζω πως έχει γίνει φανερό πως ο Κόμπελος βρίσκεται στο στόμιο μιας φυσικής πεταλοειδούς υδρολεκάνης, η οποία σχηματίζεται από τις απόκρημνες πλαγιές των λόφων του Φαναρίου Ιθώμης και των Καναλίων. Η γεωλογική αυτή λεκάνη απορροής συγκεντρώνει τα νερά της βροχής, τα οποία, μέσα από τα ρέματα του Κατρέλη, του Αρμπυλιανού, των Καναλίων και του Ασπροποτάμου, οδηγούνται προς την έξοδό της, προς το στόμιό της, στο οποίο όμως είναι κτισμένος ο οικισμός του Κομπέλου. Το φυσικό γεγονός της βροχόπτωσης, ενώ από τη μια πλευρά είναι ευχή κι ευλογία για τα νερά που παρέχει καθώς και για το εύφορο τού εδάφους του Κομπέλου- το οποίο τον βοήθησε να αναπτυχθεί με τους μπαχτσέδες και με την κτηνοτροφία με κερασφόρα ζώα- από την άλλη πλευρά όμως είναι η αφορμή των περιοδικών καταστροφών του. Τα πρόσφατα πλημμυρικά φαινόμενα του Ιανού το 2020 και του Ντάνιελ τον Σεπτέμβρη του 2023 έρχονται δυστυχώς αυτό να το επιβεβαιώσουν με τον πιο δραματικό τρόπο. Ο Κόμπελος πνίγηκε από τη λάσπη και τα νερά, με μεγάλες ζημιές κι απώλειες στα σπίτια, στις αποθήκες, στα ζώα, στις ζωοτροφές, στους μπαχτσέδες, στις γεωργικές καλλιέργειες, στα επαγγελματικά και οικιακά πράγματα και μηχανήματα, στην καταστροφή των δρόμων και στη διατάραξη της κυκλοφορίας και των μεταφορών…
Στο σημείο αυτό τίθεται το ερώτημα:
Οι δυνατές βροχοπτώσεις και η γεωλογική,
η φυσική υδρολεκάνη είναι οι αιτίες των καταστροφών του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος τού Κομπέλου, ή η ανυπαρξία των σχετικών αντιπλημμυρικών έργων;
2. Πάνω από το 60% των νερών της βροχής στη φυσική, γεωλογική υδρολεκάνη των λόφων του Φαναρίου και των Καναλίων, που “βλέπουν” προς τον οικισμό, κατεβαίνουν με ορμή και με μεγάλη ταχύτητα μέσω των απόκρημνων πλαγιών και των ρεμάτων τού Κατρέλη, του Αρμπυλιανού και των Καναλίων στον Κόμπελο. Τα ρέματα του Κατρέλη και του Αρμπυλιανού ανταμώνουν αμέσως μετά από το μεγάλο χωράφι του Ντόβα και τα νερά συνεχίζουν προς τον οικισμό του Κομπέλου περνώντας μέσα από το ρέμα το οποίο πιο κάτω συναντά τον χωματόδρομο που ξεκινά από τη βρύση και έρχεται προς το κεραμοποιείο και τα ντάμια του Βασίλη Κολοβού και του Μπακλαβά, δηλαδή προς το χωριό μας, το Φανάρι. Στο σημείο που το ρέμα αυτό συναντά τον χωματόδρομο υπάρχει μικρός τσιμεντένιος οχετός από κάτω και περνά από το άλλο μέρος του δρόμου, δηλαδή δίπλα στο ντάμι του Βασίλη Κολοβού. Βλέπε φωτογραφία. Καθώς όμως η ποσότητα του νερού είναι τεράστια και η διατομή τού οχετού είναι μικρή, ο οχετός αυτός φράζει αμέσως από τα φερτά υλικά και τα νερά υπερχειλίζουν τον δρόμο, προκαλώντας του καταστροφή και πλημμυρικά φαινόμενα στην περιοχή του οικισμού του Κομπέλου.
Στο ίδιο σημείο έρχεται και ένα άλλο ρέμα το οποίο αποτελεί συνέχεια των ρεμάτων της υδρολεκάνης των Καναλίων. Αυτά τα ρέματα, με τα νερά τους και με τα φερτά υλικά, όπως χαλίκια, φύλλα, κλαδιά, ρίζες δέντρων, σκουπίδια (ναι, σκουπίδια, όπως λάστιχα αυτοκινήτων) και λοιπά, ενώνονται μπροστά στην αποθήκη του Κολοβού και συνεχίζουν
με ένα μικρό αυλάκι προς τη βρύση του Κομπέλου, αφού περάσουν πίσω από τις αποθήκες του Αθανασίου Μάππα και του Φασιανού. Από το σπίτι του Γιάννη Φασιανού και κάτω το αυλάκι έχει γίνει τσιμεντένιο με ικανοποιητικές διαστάσεις παροχέτευσης των νερών. Όπως όμως είπα τα πλημμυρικά φαινόμενα του Κομπέλου ξεκινούν από το σημείο όπου ενώνονται τα δύο ρέματα του Φαναρίου και των Καναλίων με τον χωματόδρομο στο ύψος του νταμιού του Βασίλη Κολοβού. Τα νερά αυτά πλημμυρίζουν όχι μόνο τον παραπάνω χωματόδρομο αλλά ολόκληρο σχεδόν τον Κόμπελο. Ιδιαίτερα πλημμυρίζουν τα ντάμια και τα σπίτια που είναι γύρω από τη ζυγοπλάστιγγα τού συνεταιρισμού, όπως του Βασίλη Χατζηγούλα και του Αρχοντή Φασιανού.
Αυτά τα νερά με τα φερτά υλικά συνεχίζουν τον δρόμο τους, περνώντας κάτω από την γέφυρα του παλιού δρόμου- αν δεν έχει βουλώσει- προς τα κωτινέικα ντάμια και διατρέχοντας το μικρό τσιμεντένιο αυλάκι, ξεχύνονται στον στρωμένο με τσιμέντο δρόμο και φτάνουν στο ντάμι του Γκόλια, στο νοτιοανατολικό μέρος και άκρο του οικισμού τού Κομπέλου και πέφτουν στο στραγγιστικό ποτάμι που έρχεται από τον υγρότοπο τού Σκατιάρη και κατευθύνεται προς τον ποταμό Μέγα.
3. Οι Φαναριώτες του Κομπέλου προσπαθούν με χαντάκια που φτιάχνουν γύρω από τα σπίτια τους και τις περιουσίες τους καθώς και με αναχώματα να εκτρέψουν την κατεύθυνση των νερών με τα φερτά υλικά, κυρίως άμμο και λάσπη, καθώς τα πιο βαριά υλικά επικάθονται στις παρυφές του οικισμού.
“Έπρεπε να είμαστε συνέχεια με τα φτυάρια όταν έβρεχε δυνατά, γιατί τα νερά με τις λάσπες έπεφταν στους μπαχτσέδες και τους χαλούσαν”, θα μου πει ο Βαγγέλης Ντοϊλιάνης.
Όμως με την καθημερινή είσοδο κι έξοδο των αυτοκινήτων και των βαρέων οχημάτων στις αυλές των σπιτιών τους, τα αναχώματα έχουν χαμηλώσει και έτσι τα ντάμια και τα σπίτια είναι ευάλωτα στις πλημμύρες.
“Με την πλημμύρα του Ντάνιελ το παλιό ντάμι πλημμύρισε μέσα και γέμισε λάσπη. Ένα μέτρο λάσπη. Το νερό μπήκε στην αυλή και χάλασε με τη λάσπη τους μπαχτσέδες μας”, θα μου πει η Τζένη Μούλτου.
4. Αν το 60% των νερών της υδρολεκάνης απορροής των νερών της βροχής των λόφων του Φαναρίου και των Καναλίων κινείται προς τη βορειοανατολική πλευρά του Κομπέλου όπως ήδη είδαμε, το υπόλοιπο 40% μοιράζεται. Το ρέμα του Ασπροποτάμου, που ξεκινά από τα Κανάλια και κατεβαίνει προς τον δρόμο του Κομπέλου, όταν υπερχειλίζει με τα νερά του και τα φερτά υλικά του, χτυπά τα νότια πλευρά του, καθώς καταλήγει στην ταβέρνα του Αποστόλη στη Λοξάδα και στα σπίτια των Κουλοσουσαιων και του Μούλτου στον Κόμπελο. Το ρέμα αυτό που περνά κάτω από τον δρόμο βουλώνει από τα φερτά υλικά με τις δυνατές βροχοπτώσεις, υπερχειλίζει και πλημμυρίζει τόσο σπίτια της Λοξάδας όσο και του Κομπέλου. Το άλλο ρέμα δεν πλήττει άμεσα τον οικισμό του Κομπέλου.
“Εξαιτίας του Ντάνιελ πέταξα πέντε φορτηγά με λάσπη. Όλα τα ρέματα από τα Κανάλια, όπως ο Ασπροπόταμος, πέρασαν μέσα από την αυλή μου. Ζωοτροφές, επαγγελματικά και οικιακά πράγματα καταστράφηκαν”, θα μου πει ο Γιώργος Κουλοσούσας, ο γιος του Μανώλη.
5. Τα πλημμυρικά φαινόμενα δεν χτυπούν μόνο τον οικισμό του Κομπέλου αλλά και τα χωράφια, τις αποθήκες και τους στάβλους με τα ζώα που έχουν Φαναριώτες στην περιοχή του Κομπέλου. Στον στάβλο του Αποστόλη Σουλιώτη η πλημμύρα έπνιξε μέσα στο νερό και τη λάσπη δεκάδες πρόβατα. Αιτία τα ακαθάριστα ποτάμια, όπως ο Μέγας. Βλέπε φωτογραφία.
6. Διαπιστώνουμε πως τα πλημμυρικά φαινόμενα είναι για τους Φαναριώτες του Κομπέλου ένας πραγματικός εφιάλτης. Μια δυνατή βροχή, ένα δηλαδή φυσικό φαινόμενο, για κάποιους λόγους που δεν αφορούν το ίδιο, μπορεί να καταστρέψει τη ζωή ζώων και κοπαδιών, μπαχτσέδες και γεωργικές καλλιέργειες, σπίτια, και αποθήκες, δρόμους και πανάκριβα αγροτικά μηχανήματα…
Ως συμπέρασμα μπορώ να πω πως η βασική, η ουσιαστική αιτία των πλημμυρικών φαινομένων και καταστροφών στον οικισμό και την ευρύτερη γεωγραφική περιοχή του Κομπέλου Φαναρίου δεν είναι τα καιρικά φαινόμενα ή η γεωμορφολογία του εδάφους, αλλά η πλήρης ανυπαρξία σημαντικών αντιπλημμυρικών έργων, ικανών να θωρακίσουν τον οικισμό και τα χωράφια από αυτά τα φυσικά φαινόμενα, τα οποία γίνονταν και θα γίνονται εις τους αιώνες των αιώνων.
Αύριο η συνέχεια. Θα αναφερθώ στα αναγκαία αντιπλημμυρικά έργα που πρέπει να γίνουν, για να μπει ένα τέλος σε αυτόν τον εφιάλτη που κάθε τόσο έρχεται και ξανάρχεται με την πρώτη δυνατή βροχή. Ο Κόμπελος πρέπει να θωρακιστεί με αντιπλημμυρικά έργα, αν θέλουμε να έχει μέλλον…
#Στην πρώτη φωτογραφία βλέπουμε το κάτω μέρος της πεταλοειδούς υδρολεκάνης των λόφων του Φαναρίου και των Καναλίων καθώς και το χωριό Λοξάδα δεξιά και τον οικισμό του Κομπέλου αριστερά. Ο Κόμπελος είναι ο κύριος αποδέκτης των νερών της βροχής και των φερτών υλικών μέσω των ρεμάτων. Πάνω από το 80% των νερών της υδρολεκάνης απορροής των λόφων του Φαναρίου και των Καναλίων περνούν μέσα από τον Κόμπελο.
Στη δεύτερη φωτογραφία βλέπουμε το σημείο όπου ενώνονται τα δύο ρέματα, το ένα από τις πλαγιές του Φαναρίου, δηλαδή του Κατρέλη και του Αρμπυλιανού και το άλλο από τις πλαγιές των Καναλίων.
Στην τρίτη φωτογραφία βλέπουμε τον μικρό οχετό, τον μικρό υπόγειο αγωγό, κάτω από τον χωματόδρομο, τον δρόμο από την ιστορική βρύση του Κομπέλου προς τα ντάμια του Κολοβού και του Μπακλαβά στο σημείο που βρίσκεται η αποθήκη του Κολοβού.
Στην τέταρτη φωτογραφία βλέπουμε την τεράστια υδρολεκάνη των λόφων του Φαναρίου Ιθώμης προς την μεριά τού Κομπέλου και ένα μέρος από την υδρολεκάνη Φαναρίου και Καναλίων.
Στην τελευταία φωτογραφία βλέπουμε τον ποταμό Μέγα, στο γεφύρι που βρίσκεται στο ύψος της αποθήκης του Φώτη Τσαρούχα, στον δρόμο από τον Κόμπελο προς το χωριό Άγιοι Ανάργυροι. Το ποτάμι είναι γεμάτο βούρλα, ακαθάριστο ποιος ξέρει πόσα χρόνια. Στο βάθος ο λόφος του Τεπέ και του Φαναρίου Ιθώμης με το κάστρο στην κορυφή του – για να μας θυμίζει αδιάκοπα τη μακραίωνη ιστορία του!
Τηλέφωνο επικοινωνίας 6976026625
