165ο: Οικογένεια Γεράση: Από τη Στράτσιανη της Κόνιτσας πριν από 150 χρόνια στο Φανάρι Καρδίτσας σήμερα
Του Δημήτρη Ντούσα, δασκάλου φιλοσοφίας, ερευνητή, Φαναριώτη συγγραφέα
Αγαπητοί φίλοι
Συνεχίζω τη μεγάλη έρευνα των οικογενειών που εγκατέλειψαν το ορεινό χωριό της Στράτσιανης του νομού Ιωαννίνων, πριν από 110 με 150 χρόνια, για να έρθουν και να εγκατασταθούν στο ιστορικό χωριό μας, το Φανάρι Ιθώμης. Σήμερα το μάθημα είναι αφιερωμένο στην οικογένεια του Γεράση Παναγιώτη του Θεοδώρου, του πρώτου Στρατσιανίτη που εγκαταστάθηκε στο Φανάρι στα τέλη του 19ου αιώνα.
Είναι φανερό πως μέσα από την ιστορία των οικογενειών μαθαίνουμε και την ιστορία του χωριού μας. Μόνο έτσι αποκτάμε γνώση και ιστορική αυτογνωσία ως χωριό.
Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα με μια σειρά:
1. Σύμφωνα με τον Φαναριώτη ερευνητή και συγγραφέα Δημήτρη Χαντζιάρα, ο Γεράσης Παναγιώτης του Θεοδώρου, μαζί με τη γυναίκα του Αναστασία ήρθαν από το ορεινό κι απομονωμένο χωριό Στράτσιανη Ιωαννίνων στο Φανάρι, όπου και έγιναν δημότες του στα χρόνια αμέσως μετά από την Απελευθέρωση της Θεσσαλίας, στις 18 Αυγούστου 1881.
Το πότε ακριβώς γεννήθηκε ο Παναγιώτης Γεράσης στη Στράτσιανη της Κόνιτσας δεν το γνωρίζω, καθώς το όνομά του δεν υπάρχει στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Στράτσιανης από το 1845 έως το 1933. Ίσως να ήταν γραμμένος σε κάποιο άλλο χωριό των μαστοροχωρίων της επαρχίας της Κόνιτσας, αλλά να ζούσε στη Στράτσιανη. Πιθανόν να γεννήθηκε και πριν από το 1845.
Σύμφωνα με τη μαρτυρία της Παναγιώτας Κουλοσούσα του Κώστα και της Ευτυχίας, ο Παναγιώτης και η Αναστασία Γεράση ήρθαν στο Φανάρι, όταν τους έδιωξαν οι Τούρκοι από το χωριό. Η Αναστασία Γεράση μάλιστα ήταν έγκυος στο πρώτο τους παιδί, την Ελένη, όταν εκδιώχθηκαν και ήρθαν στο Φανάρι Καρδίτσας.
Αρχικά το ζεύγος Γεράση Παναγιώτη έμεινε- στο μετέπειτα σπίτι του Αποστόλη Νούκα- στον μαχαλά “Μαστόρικα”. Σύμφωνα με την Παναγιώτα Κουλοσούσα έκαναν παιδιά την Ελένη, τον Χρήστο, τη Λεμονιά, τον Νίκο και τη Φωτεινή. Σύμφωνα όμως με τη μαρτυρία της Αθηνάς Γεράση τα παιδιά τους ήταν η Ελένη, ο Χρήστος, η Λεμονιά και η Αφροδίτη…
2. Η Λεμονιά Γεράση, η οποία γεννήθηκε στο Φανάρι, παντρεύτηκε τον Σεραφείμ Κουλοσούσα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της Παναγιώτας Κουλοσούσα, ο Παναγιώτης Γεράσης ήταν ο μάστορας αυτός που πελέκησε τον σταυρό της εκκλησίας του Αγίου Σεραφείμ, η οποία κτίστηκε το 1925. Το πιο πιθανό είναι τον σταυρό να τον έφτιαξε ο γιος του Παναγιώτη Γεράση, ο Χρήστος. Η Λεμονιά, όταν παντρεύτηκε, έφυγε από το πατρικό σπίτι στα “Μαστόρικα” και έμεινε στον “Καραντάν” μαχαλά, δίπλα στο σπίτι του Γεωργούση Αθανάσιου.
Όπως μας πληροφορεί ο Δημήτρης Χαντζιάρας, στο βιβλίο του “Σκόρπια φύλλα”, ο Παναγιώτης Γεράσης ήταν μάστορας.
3. Ο γιος του Παναγιώτη Γεράση, ο Χρήστος Γεράσης πρέπει να γεννήθηκε γύρω στα 1870, όπως μου μαρτυρεί η Αθηνά Γεράση. Ο Γεράσης Χρήστος του Παναγιώτη ασχολήθηκε και αυτός με τη μαστορική τέχνη, όπως μας πληροφορεί ο Δημήτρης Χαντζιάρας. Ο Χρήστος Γεράσης παντρεύτηκε τη Βιργινία Οικονόμου, αδερφή του παππού του γνωστού μας Φαναριώτη Παύλου Οικονόμου. Όπως με πληροφόρησε η Αθηνά Γεράση, ο Οικονόμου έδωσε ως προίκα στον Χρήστο Γεράση το σπίτι που είναι στη στροφή του δρόμου προς τα Κανάλια, κοντά στο πετρόχτιστο δημοτικό σχολείο του χωριού μας, του Φαναρίου. Η οικογένεια του Χρήστου Γεράση πήγε εκεί για να ζήσει.
4. Ο Χρήστος Γεράσης, ανάμεσα στα παιδιά που έκανε με τη Βιργινία Οικονόμου, έκανε και τον Γιώργο Γεράση. Ο Γιώργος Γεράσης γεννήθηκε το 1913 στο Φανάρι και πέθανε το 1972. Ήταν κι αυτός κτίστης. Ο Γιώργος Γεράσης του Χρήστου έμεινε με τους γονείς του στο παραπάνω σπίτι μέχρι που πέθαναν. Τότε πήγε στην πόλη της Καρδίτσας, όπου και παντρεύτηκε την Αθηνά Χαλατσάκου. Το σπίτι στο Φανάρι το πούλησε στον συγγενή του Γιώργο Γεράση, τον πατέρα του Δημήτρη Γεράση.
5. Ο Νίκος Γεράσης, ο γιος του Γιώργου Γεράση του Χρήστου, γεννήθηκε το 1943 και ζει στην πόλη της Καρδίτσας. Εξάσκησε το επάγγελμα του φορτηγατζή. Παντρεύτηκε τη Χρυσούλα Γεράση, το γένος Γεωργίου Καντζά, από το χωριό Ρούσο της Καρδίτσας.
6. Η Αθηνά Γεράση, η γνωστή μας καλλιτέχνης, εικαστικός, ζωγράφος και δασκάλα, η οποία διατηρεί το πολιτιστικό κέντρο “Πολύτεχνο”, είναι κόρη του Νίκου Γεράση και της Χρυσούλας. Η Αθηνά Γεράση, παρόλο που γεννήθηκε και μεγάλωσε στην πόλη της Καρδίτσας, μένει και στο χωριό μας, όπου αρχικά νοίκιαζε σπίτι και τώρα αγόρασε δικό της, το οποίο και επισκευάζει.
Κάτι πολύ δυνατό μέσα της τη φέρνει στο χωριό που έζησαν οι δικοί της…
7. Το όνομα “Γεράσης” είναι ελληνικό επώνυμο και ετυμολογικά η λέξη παράγεται από την ομηρική λέξη “γέρας”, που σημαίνει βραβείο, τιμή, απόδοση εμπράγματης τιμής σε ένα πρόσωπο για κάποια σημαντική για την κοινωνία πράξη του.
8. Στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Στράτσιανης του νομού Ιωαννίνων βρίσκουμε και τα ονόματα δύο ατόμων:
* Γεράσης Νικόλαος του Ζήση, γεννήθηκε το 1905
* Γεράσης Χρήστος του Ζώη, γεννήθηκε το 1915
Όπως με πληροφόρησαν οι κάτοικοι της Στράτσιανης, το επώνυμο Γεράσης υπήρχε μέχρι πρόσφατα στο χωριό τους. Ο Γεράσης Ελευθέριος, δάσκαλος, ο οποίος πέθανε, ήταν ο τελευταίος Γεράσης του χωριού της Στράτσιανης…
#Στην πρώτη φωτογραφία βλέπουμε την Αθηνά Γεράση, μακρινή απόγονο της οικογένειας του Παναγιώτη Γεράση του Θεοδώρου, που ήρθε στο χωριό μας το Φανάρι στις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Εδώ η Αθηνά, επώνυμη πια καλλιτέχνης, είναι στην όμορφη καφετέρια στο βυζαντινό κάστρο του Φαναρίου Ιθώμης.
Όπως με πληροφόρησε η Αθηνά Γεράση, ένας μακρινός συγγενής του πατέρα της από τη Στράτσιανη, ο Νικόλαος Γεράσης, δικηγόρος, που ζούσε στη Θεσσαλονίκη, έκανε μια μεγάλη έρευνα για το γένος των Γερασαίων και εξέδωσε ένα βιβλίο. Επισκέφτηκε και τα Κανάλια, χωριό γειτονικό μας στο οποίο υπάρχουν πολλές οικογένειες με το επώνυμο Γεράσης.
Στη δεύτερη φωτογραφία βλέπουμε με τη φουστανέλα και τον οπλισμό τον Γιώργο Γεράση του Χρήστου. Ο Γιώργος Γεράσης πήρε μέρος στην ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940, όπου και τραυματίστηκε σοβαρά από όλμο. Η πολιτεία του απένειμε μετάλλια.
Στην τρίτη φωτογραφία βλέπουμε τον πατέρα της Αθηνάς Γεράση, τον Νίκο Γεράση του Γιώργου.
Στις δύο τελευταίες φωτογραφίες βλέπουμε εικόνες από το χωριό Στράτσιανη Ιωαννίνων.
Η ζωή συνεχίζεται… Αύριο η συνέχεια…
Αγαπητοί φίλοι
Προφανώς ένα γενεαλογικό δέντρο ενός ζευγαριού έχει πολλές και βαθιές ρίζες, οι οποίες χάνονται μέσα στην προϊστορία της ανθρώπινης κοινωνίας και πολλά κλαδιά και κλαδάκια που κι αυτά έχουν απλωθεί μέσα στην κοινωνία. Σκοπός μου δεν είναι να γράψω το γενεαλογικό δέντρο των οικογενειών που ήρθαν από τη Στράτσιανη σ’ αυτό το βάθος και πλάτος. Στόχος μου είναι να δείξω την αρχική καταγωγή και τους αναγκαίους κρίκους της εξέλιξής τους. Για αυτό είμαι στη διάθεση του κάθε ανθρώπου που θα μπορούσε να συμβάλει σε αυτό το έργο με όποιο τρόπο εκείνος πιστεύει, όπως πληροφορίες και φωτογραφίες. Είμαι εδώ και για τη διόρθωση τυχόν λαθών ή αστοχιών.
17 Απρίλη 2026
Ντούσας Δημήτρης, δάσκαλος φιλοσοφίας, ερευνητής, συγγραφέας
Τηλέφωνο επικοινωνίας 6976026625
