168ο: Η μεγάλη ανατροπή για το ποια είναι η γενέτειρα της οικογένειας των Πατσιωλαίων!
Αγαπητοί φίλοι
Συνεχίζω την έρευνα για τις οικογένειες του Φαναρίου Ιθώμης, οι οποίες έχουν σχέση με το ορεινό κι όμορφο χωριό των μαστοροχωρίων, τη Στράτσιανη Ιωαννίνων.
Μέχρι τώρα στηρίχτηκα:
* Στο βιβλίο του Δημήτρη Χαντζιάρα, Σκόρπια φύλλα, 1997
* Στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Στράτσιανης της Κόνιτσας, το οποίο περιέχεται στο βιβλίο της Ελένης Σουρέλη-Γαλάνη Η Αχόπετρα του Σελλιού και της Στράτσιανης, εκδόσεις Κάκτος, 2023
* Στις μαρτυρίες των κατοίκων της Στράτσιανης και
* Στους απογόνους των φαναριώτικων οικογενειών που φέρονται πως ήρθαν από τη Στράτσιανη ή απ’ άλλο χωριό των Ιωαννίνων.
2. Επειδή ανέκυψαν κάποιες αντιφάσεις ή μπερδέματα με τα ονόματα των μακρινών ανθρώπων των γενεαλογικών δέντρων από τις παραπάνω πηγές πληροφόρησης, αποφάσισα να ξεκινήσω εγώ ο ίδιος την έρευνα από την αρχή. Αφού μπήκα στον χορό, θα πρέπει να τον χορέψω και μάλιστα καλά!Και στο σημείο αυτό θέλω να ευχαριστήσω την Ειρήνη Πατσιώλη, σύζυγο του Πέτρου Καρακώστα, η οποία επεσήμανε τις αντιφάσεις. Έτσι επισκέφτηκα τα αρχεία της κοινότητας Φαναρίου και άντλησα τα στοιχεία τα οποία θα σας παρουσιάσω παρακάτω. Πιο συγκεκριμένα, άντλησα τα στοιχεία από: α) το Δημοτολόγιο του Φαναρίου, που ξεκινά από το 1881 και β) το Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου, το οποίο περιλαμβάνει τους γεννηθέντες κατά τα έτη 1840 έως 1938.
Να θυμίσω πως η Θεσσαλία έως το 1881 ήταν σκλαβωμένη στους Οθωμανούς Τούρκους, ενώ η Ήπειρος ήταν σκλαβωμένη στους Οθωμανούς Τούρκους έως το 1913. Με άλλα λόγια η Θεσσαλία και η Ήπειρος, μετά από την Επανάσταση του 1821- 1829 εξακολουθούσαν να είναι σκλαβωμενες στους Τούρκους και να αποτελούν μια ενιαία περιοχή. Το 1854 είχε ξεσπάσει στη Δυτική Θεσσαλία και στο Πήλιο επαναστατικό κίνημα με επικεφαλής τον Θεόδωρο Ζιάκα και τον Χατζηπέτρο, το οποίο όμως κατεστάλη και οι επαναστάτες επέστρεψαν στην ελεύθερη Ελλάδα.
Να σας πω ακόμα πως το Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου δακτυλογραφηθηκε και τυπώθηκε το 1967, με βάση τα νόμιμα σε χρήση ευρισκόμενα χειρόγραφα Μητρώων, από το 1840 έως το 1938.
Όπως θα διαπιστώσετε υπάρχουν κάποια τυπογραφικά λάθη, κάποια από τα οποία είναι διορθωμένα με μολύβι.
Ας δούμε τα νέα στοιχεία, όπως αυτά προκύπτουν από τα δημόσια βιβλία, σε ότι αφορά τη μεγάλη οικογένεια των Πατσιωλαίων.
Ο Δημήτρης Χαντζιάρας αγνοούσε το Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου από το 1840 έως το 1938. Τουλάχιστον δεν φαίνεται να το χρησιμοποίησε. Γιατί αν το χρησιμοποιούσε δεν θα έκανε τα λάθη που έκανε…
1. Ο Δημήτρης Χαντζιάρας στο παραπάνω βιβλίο του αλλά και οι απόγονοι των Πατσιωλαίων υποστήριζαν την άποψη πως οι Πατσιωλαίοι ήρθαν από τη Στράτσιανη της Κόνιτσας του νομού Ιωαννίνων, μετά το 1881. Έτσι ο Χαντζιάρας γράφει πως από τη Στράτσιανη ήρθαν οι:
* Πατσιώλης Ρίζος
* Πατσιώλης Ζήσης του Ρίζου
* Πατσιώλης Γιάννης
* Πατσιώλης Νίκος του Γιάννη και
* Πατσιώλης Χρήστος
Ας δούμε όμως ποιες πληροφορίες μάς δίνουν τα δημόσια έγγραφα της κοινότητας Φαναρίου Ιθώμης.
Από το Μητρώο Αρρένων του Φαναρίου Ιθώμης προκύπτει ότι:
* Ο Πατσιέλης Ρίζος του Ζήση γεννήθηκε το 1840 στο Φανάρι Καρδίτσας. Το επώνυμο Πατσιέλης, σε επόμενες σελίδες στο Μητρώο Αρρένων του Φαναρίου διορθώνεται ως Πατσιώλης.
* Ο Πατσιέλης Χρήστος, χωρίς όνομα πατρός, γεννήθηκε το 1867 στο Φανάρι Καρδίτσας.
[Στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Στράτσιανης της Κόνιτσας, εμφανίζεται το μοναδικό επώνυμο Πατσιώλης Χρήστος του Ιωάννη, να έχει γεννηθεί το 1866. Άλλο πρόσωπο με το επώνυμο Πατσιώλης δεν υπάρχει στο Μητρώο Αρρένων της Στράτσιανης]
* Ο Πατσιώλης Δημήτριος του Ρίζου γεννήθηκε το 1888 στο ελεύθερο Φανάρι Καρδίτσας.
* Ο Πατσιώλης Σταύρος του Νικολάου, γεννήθηκε το 1889 στο Φανάρι.
* Ο Πατσιέλης, δηλαδή ο Πατσιώλης Αθανάσιος του Νικολάου γεννήθηκε το 1894 στο Φανάρι.
* Ο Πατσιέλης Ευθύμιος του Ζήση γεννήθηκε το 1904 στο Φανάρι Καρδίτσας
* Ο Πατσιώλης Ιωάννης του Χρήστου γεννήθηκε το 1907 στο Φανάρι.
* Ο Πατσιώλης Κωνσταντίνος του Χρήστου γεννήθηκε το 1909 στο Φανάρι.
* Ο Πατσιώλης Ευάγγελος του Ζήση γεννήθηκε το 1911 στο Φανάρι.
* Ο Πατσιώλης Περικλής του Δημητρίου, γεννήθηκε το 1914 στο Φανάρι.
* Ο Πατσιώλης (Πατσιέλης, αναγράφεται) Χρήστος του Αθανασίου γεννήθηκε το 1921 στο Φανάρι.
* Ο Πατσιούλης, δηλαδή ο Πατσιώλης Λάμπρος του Σταύρου γεννήθηκε το 1922 στο Φανάρι Καρδίτσας.
* Ο Πατσιώλης Νικόλαος του Σταύρου γεννήθηκε το 1924 στο Φανάρι.
* Ο Πατσιώλης Κωνσταντίνος του Ιωάννη γεννήθηκε το 1928 στο Φανάρι.
* Ο Πατσιώλης Χρήστος του Σταύρου γεννήθηκε το 1929 στο Φανάρι.
* Ο Πατσιώλης Χριστόφορος του Σταύρου γεννήθηκε το 1934 στο Φανάρι.
* Ο Πατσιώλης Θωμάς του Ευθυμίου και της Αγορίτσας γεννήθηκε το 1938 στο χωριό μας, το Φανάρι Καρδίτσας.
3. Στη χθεσινή ανάρτηση και στηριζόμενος σε μαρτυρίες μακρινών απογόνων, έγραψα πως οι γονείς του Πατσιώλη Αθανάσιου, ο οποίος γεννήθηκε το 1894 στο Φανάρι Ιθώμης, ήταν ο Πατσιώλης Χρήστος και η Βασιλική Πατσιώλη. Το σωστό είναι, όπως προκύπτει από το Δημοτολόγιο του Φαναρίου Ιθώμης, πως οι γονείς του μακρινού προγόνου ήταν ο Νικόλαος και η Βασιλική. Προχώρησα στη διόρθωση.
Σύμφωνα με το Δημοτολόγιο του Φαναρίου Ιθώμης, ο Πατσιώλης Αθανάσιος του Νικολάου και της Βασιλικής γεννήθηκε το 1894, ήταν γεωργός και πέθανε στις 18 Ιουλίου 1935. Η σύζυγός του Ουρανία ήταν από το γένος του Βασίλη Νέστορα.
4. Διαπιστώνουμε λοιπόν μια μεγάλη και συγκλονιστική ανατροπή:
Κάποιοι από τους μακρινούς προγόνους των σημερινών Πατσιωλαίων, δεν ήρθαν από τη Στράτσιανη Ιωαννίνων αλλά είχαν γεννηθεί στο χωριό μας, το Φανάρι, πριν από το 1881 και μάλιστα τουλάχιστον από το 1840!
Στο χωριό μας υπήρχε διάχυτη η αντίληψη πως αρχεία έχουμε από το 1881 και δώθε! Όμως η τωρινή ανακάλυψη του Μητρώου Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου Ιθώμης ανατρέπει τις πεποιθήσεις που είχαν δημιουργηθεί στη συνείδηση των απογόνων.
Μαθαίνουμε λοιπόν πως από το πρώτο έτος σύνταξης του Μητρώου Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου, το 1840, εμφανίζεται το όνομα του Πατσιώλη Ρίζου του Ζήση.
Γιατί τότε υπάρχει η παράδοση στους Πατσιωλαίους πως ο Πατσιώλης Ρίζος του Ζήση γεννήθηκε στο χωριό Στράτσιανη και ήρθε από εκεί στο Φανάρι Καρδίτσας;
Δύο τρία πράγματα μπορεί να συμβαίνουν:
Πρώτον, ο Πατσιώλης Ρίζος του Ζήση γεννήθηκε στο Φανάρι και παρέμεινε στο χωριό μας, δημιουργώντας την οικογένεια και το γενεαλογικό κλαδί που είδαμε στην χθεσινή ανάρτηση.
Το δεύτερο είναι το εξής: Ο Πατσιώλης Ρίζος του Ζήση, για κάποιον λόγο έφυγε με την οικογένειά του από το Φανάρι μετά από τη γέννησή του και την εγγραφή του το 1840 στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου και πήγε κι εγκαταστάθηκε στο χωριό Στράτσιανη Ιωαννίνων, μέσα στα βουνά της Πίνδου.
Το τρίτο σενάριο ίσως έχει να κάνει με το επαναστατικό κίνημα του 1854 των Ελλήνων εναντίον των Τούρκων στη Δυτική Θεσσαλία, το οποίο όμως κατεστάλη. Είτε γιατί η οικογένεια συμμετείχε σε αυτό, είτε για να μη στρατολογηθούν μέλη της ένθεν κακειθεν, αποφάσισε να μετακομίσει στην ορεινή Στράτσιανη της Κόνιτσας. Για αυτό δεν είναι τυχαία η δημογραφική κίνηση του χωριού Στράτσιανη αυτές τις δεκαετίες: Το 1846 είχε 329 κατοίκους, το 1874 είχε 1.212 κατοίκους και το 1888 είχε 900 κατοίκους… Ενδεχομένως κάποιες οικογένειες Φαναριωτών έφυγαν και βρήκαν άσυλο και καταφύγιο σε αυτό το ορεινό χωριό ή και σε άλλα ορεινά χωριά των μαστοροχωρίων της Κόνιτσας… Προφανώς όχι σε πεδινά χωριά. Μετά την Απελευθέρωση του Φαναρίου Ιθώμης κάποιοι άρχισαν να έρχονται πίσω, στην πατρογονική εστία τους, εξασκώντας τη μαστορική τέχνη, ενώ κάποιοι άλλοι παρέμειναν εκεί.
Γιατί τελικά το έκανε αυτό η οικογένειά του δεν μπορώ να το γνωρίζω. Γνωρίζω όμως πως το αντίθετο είχε κάνει ο Καρακώστας, ο οποίος επειδή είχε σκοτώσει έναν Τούρκο κοντά στη Στράτσιανη, ήρθε και κρύφτηκε στο Φανάρι Ιθώμης για έναν χρόνο, μετά γύρισε στη Στράτσιανη και αργότερα ξαναεπέστρεψε στο Φανάρι Καρδίτσας με την οικογένειά του. Δεν αποκλείεται η οικογένεια του Πατσιώλη Ρίζου του Ζήση να έκανε κάτι ανάλογο, να σκότωσε κάποιον Τούρκο και να έφυγε μακριά για να γλιτώσει και ύστερα από χρόνια ή δεκαετίες ξαναγύρισε στο χωριό μας, στη γενέτειρά της, στο Φανάρι Καρδίτσας.
Όπως και να έχουν τα πράγματα, η εγγραφή του Πατσιώλη Ρίζου του Ζήση στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου Ιθώμης το 1840, σημαίνει πως η οικογένεια Πατσιώλη κατάγεται από το Φανάρι Ιθώμης, και ίσως να πήγε μεταξύ των ετών 1840 και 1881 στη Στράτσιανη Ιωαννίνων και όταν το Φανάρι Ιθώμης απελευθερώθηκε το 1881 από τους Τούρκους, να γύρισε στο χωριό μας για να ζήσει εδώ. Δεν είναι τυχαίο που στη Στράτσιανη Ιωαννίνων δεν υπάρχει καμία οικογένεια Πατσιωλαίων ούτε και κανείς μεγάλος σήμερα θυμάται τέτοιο επώνυμο…
Όπως θα δούμε και σε επόμενα μαθήματα αυτό μπορεί να το έκαναν κι άλλες οικογένειες, τις οποίες θεωρούμε πως η αρχική τους κοιτίδα είναι η Στράτσιανη, ενώ μπορεί να είναι το Φανάρι Καρδίτσας!
Το συμπέρασμα είναι πως την έρευνα πρέπει να την καθοδηγεί όχι η μακρινή μνήμη, η οποία εξασθενεί και τα μπερδεύει μέσα στο μυαλό των ανθρώπων, αλλά τα γραπτά, οι γραπτές ιστορικές πηγές. Τα γραπτά μένουν, τα λόγια πετούν, έλεγε ο φιλόσοφος Σωκράτης και είχε δίκιο…
5. Στην πρώτη φωτογραφία βλέπουμε το εξώφυλλο του φοβερού ντοκουμέντου, του Μητρώου Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου που περιλαμβάνει τους γεννηθέντες κατά τα έτη 1840-1938.
Στη δεύτερη φωτογραφία βλέπουμε από αριστερά προς τα δεξιά:
* Τον Βαγγέλη Πατσιώλη, πατέρα του Βασιλάκη Πατσιώλη, που έφυγε από τη ζωή άδικα και πρόωρα.
* Τον Θανάση Ζέρβα, σύζυγο της Ευαγγελίας Πατσιώλη-Ζέρβα, γαμπρό του Βαγγέλη Πατσιώλη. Ο Θανάσης έφυγε κι αυτός πρόωρα και άδικα.
* Τον Γιαννάκη Πατσιώλη.
* Τον Κάλφα Νίκο, γαμπρό, με τα γυαλιά.
* Τον Κάλφα Λευτέρη, γιο του Νίκου, με το λευκό πουλόβερ.
* Τον Πατσιώλη Γιάννη, δάσκαλο και μπουζουξή, τον οποίο ευχαριστώ και για αυτή και την επόμενη φωτογραφία.
* Τον Πατσιώλη Κωνσταντίνο, τον πατέρα του Γιάννη.
Στην τρίτη φωτογραφία βλέπουμε τον Πατσιώλη Βασίλη, τον φίλο μου Λάκη, να σέρνει τον χορό. Τον κρατά ο Κώστας Πατσιώλης. Δεν μπορώ να ξεχάσω πως με αυτόν τον φίλο ανεβήκαμε με τα πόδια το όρος Κόζιακα και ήπιαμε τσίπουρο στο καταφύγιο, στην κορυφή του…
Στην τέταρτη φωτογραφία βλέπουμε τον μαχαλά “Μαστόρικα” στο Φανάρι Καρδίτσας, κάτω από τα τείχη του βυζαντινού κάστρου.
Στην τελευταία φωτογραφία βλέπουμε το χωριό Στράτσιανη Ιωαννίνων, στο σημείο που είναι στημένο το μνημείο και τον κεντρικό του δρόμο.
Είμαι εδώ για να διορθώνω τα λάθη και να προχωράμε στην αναζήτηση της μακρινής ιστορικής αλήθειας. Το Φανάρι Ιθώμης γράφει την ιστορία του.
Αύριο η συνέχεια…
Ντούσας Δημήτρης, δάσκαλος φιλοσοφίας, ερευνητής, συγγραφέας
Τηλέφωνο επικοινωνίας 6976026625
