171ο: Νέα ανατρεπτικά δεδομένα για τις οικογένειες των Φαναριωτών Γεράση και Καρακώστα
Του Δημήτρη Ντούσα, δασκάλου φιλοσοφίας
Αγαπητοί φίλοι
Μια έρευνα πρέπει να διορθώνεται κάθε φορά που προκύπτουν νέα δεδομένα τα οποία συμπληρώνουν ή αλλάζουν την προηγούμενη εικόνα. Για αυτό σήμερα θα επιστρέψω στις οικογένειες των Φαναριωτών που φέρονται να ήρθαν από τη Στράτσιανη της επαρχίας Κόνιτσας του νομού Ιωαννίνων στο χωριό μας, το Φανάρι Καρδίτσας: στις οικογένειες Γεράση και Καρακώστα.
Ας τα δούμε τα νέα δεδομένα με μια σειρά:
Α.1. Στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου Ιθώμης εμφανίζεται ο Γεράσης Παναγιώτης να είναι γεννημένος το 1858, με τόπο γέννησης το Φανάρι. Αυτό σημαίνει πως οι γονείς του Παναγιώτη Γεράση ζούσαν στο χωριό μας, το Φανάρι, πριν από το 1858 και προφανώς πριν από το 1881.
Ο Δημήτρης Χαντζιάρας στο βιβλίο του Σκόρπια φύλλα, 1997, γράφει όμως πως ο Γεράσης Παναγιώτης του Θεοδώρου και η γυναίκα του Γεράση Αναστασία του Παναγιώτη ήρθαν από τη Στράτσιανη Ιωαννίνων μετά από την Απελευθέρωση του Φαναρίου Ιθώμης από τους Τούρκους το 1881.
Είναι φανερό όμως πως η οικογένεια Γεράση Παναγιώτη του Θεοδώρου ζούσε στο Φανάρι, αφού το 1858 με τη Ληξιαρχική πράξη γέννησης έγινε η εγγραφή του νεογέννητου αγοριού στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου Ιθώμης. Σημειώνεται πως το Φανάρι ήταν κάτω από την κυριαρχία των Τούρκων εκείνα τα χρόνια.
Στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου υπάρχουν και άλλα ονόματα με το επώνυμο Γεράσης, πράγμα το οποίο σημαίνει πως όλοι αυτοί γεννήθηκαν στο Φανάρι Ιθώμης:
* Γεράσης Κώνστας του Θεοδώρου, έτος γέννησης 1890, τόπος γέννησης Φανάριον
* Γεράσης Χαρίλαος του Παναγιώτη, 1890, Φανάριον
* Γεράσης Γεώργιος του Χρήστου, 1912, Φανάριον
* Γεράσης Γεώργιος του Χρήστου, 1914, Φανάριον. [Το πιο πιθανό είναι να πέθανε το πρώτο μωρό και το νέο που γεννήθηκε να του δώσανε το όνομα του προηγούμενου]
* Γεράσης Βασίλειος του Χρήστου, 1915, Φανάριον
* Γεράσης Γεώργιος του Δημητρίου, 1922, Φανάριον.
Προφανώς παιδιά του Γεράση Παναγιώτη του Θεοδώρου είναι ο Γεράσης Χρήστος, 1890, και ο Γεράσης Χαρίλαος, 1899.
Ενώ παιδιά του Γεράση Χρήστου του Παναγιώτη είναι τρία: ο Γεράσης Γεώργιος, 1912, πάλι ο Γεράσης Γεώργιος, 1914 και ο Γεράσης Βασίλειος, 1915.
Στη συνέχεια θα εξετάσουμε την οικογένεια του τελευταίου Γεράση που εμφανίζεται στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου, του Γεράση Γεωργίου του Δημητρίου.
2. Στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Στράτσιανης της περιόδου 1845 έως 1933, εμφανίζονται δύο ονόματα με το επώνυμο Γεράσης:
* Γεράσης Νικόλαος του Ζώη, έτος γέννησης 1905, τόπος γέννησης Στράτσιανη (Πύργος)
* Γεράσης Χρήστος του Ζώη, 1915, Στράτσιανη.
3. Ο Δημήτρης Χαντζιάρας γράφει πως ο Γεράσης Παναγιώτης, που ήρθε όπως λέει, από τη Στράτσιανη Ιωαννίνων, ήταν κτίστης. Γράφει ακόμα πως κτίστης ήταν και ο γιος του, ο Γεράσης Χρήστος του Παναγιώτη.
Πού λοιπόν βρίσκεται η αλήθεια, με βάση τα επίσημα στοιχεία, όπως αυτά είναι καταχωρημένα στα Μητρώα Αρρένων των κοινοτήτων του Φαναρίου Ιθώμης και της Στράτσιανης Ιωαννίνων;
Όπως μού είπε ο Γεράσης Δημήτρης, γεννημένος το 1956, μέσα στην οικογένειά του δεν υπάρχει η παράδοση από στόμα σε στόμα πως η οικογένεια Γεράση ήρθε από την Στράτσιανη. Αργότερα ο Δημήτρης άκουσε πως ήρθαν από τη Στράτσιανη και μάλιστα έχει και το βιβλίο του δικηγόρου Γεράση Νικολάου ο οποίος γεννήθηκε το 1935 στο χωριό Κανάλια Καρδίτσας.
Το πιο πιθανό είναι αυτό που τεκμηριώνουν τα επίσημα στοιχεία: Ο Γεράσης Παναγιώτης του Θεοδώρου γεννήθηκε στο Φανάρι το 1858, έκανε οικογένεια με την Αναστασία Γεράση και έζησαν στο Φανάρι, όχι μόνο στα χρόνια της τουρκοκρατίας αλλά και μετά από την Απελευθέρωση του 1881.
4. Ας δούμε τώρα τους προγόνους του σημερινού Γεράση Δημήτρη του Γεωργίου.
Ο Γεράσης Δημήτρης γεννήθηκε το 1956. Πατέρας του ήταν ο Γεράσης Γεώργιος, ο οποίος γεννήθηκε το 1922 στο Φανάρι Καρδίτσας και πέθανε το 2000. Ήταν κτηνοτρόφος και γεωργός. Βλέπε δύο φωτογραφίες. Ο Γεράσης Γεώργιος παντρεύτηκε την Ειρήνη (Ρίνα) η οποία γεννήθηκε το 1931 και πέθανε το 2022 και έκαναν δύο παιδιά: τον Δημήτρη, ο οποίος έχει 4 κόρες και την Αγορίτσα, η οποία έχει 3 αγόρια.
Οι γονείς του Γεράση Γεωργίου ήταν ο Δημήτριος και η Αγορίτσα. Ο παππούς Γεράσης Δημήτριος πέθανε μέσα στην Κατοχή. Είχε δύο αδέρφια: τον Γεράση Κωνσταντίνο και τον Γεράση Αθανάσιο.
Ο πατέρας του σημερινού Δημήτρη Γεράση,
ο Γιώργος, είχε έναν αδερφό, τον Θωμά Καραμήτρο. Ο Θωμάς Καραμήτρος γεννήθηκε το 1914 και πέθανε το 1992. Εδώ εμφανίζεται το εξής παράδοξο: ο πρώτος αδερφός, ο Θωμάς, να αποκτά με τη γέννησή του το επώνυμο Καραμήτρος και όχι Γεράσης, όπως ήταν το επώνυμο του πατέρα του και ο δεύτερος, ο Γιώργος, το επώνυμο Γεράσης. Ψάχνοντας στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου Ιθώμης, στο έτος 1914, βρίσκω γραμμένο το όνομα του Καραμήτρου Θωμά του Δημητρίου, ο οποίος γεννήθηκε το 1914 στο Φανάρι. Ο Θωμάς Καραμήτρος παντρεύτηκε αλλά δεν έκανε απογόνους. Έμεινε στο ίδιο σπίτι, το οποίο ήταν γερασαίικο.
Ο Γεράσης Γεώργιος του Δημητρίου είχε και μια αδερφή, την Ουρανία, η οποία παντρεύτηκε τον Πατσιώλη Ευάγγελο, τον πατέρα της Ευαγγελίας Πατσιώλη-Ζέρβα και του Βασιλάκη Πατσιώλη.
Α.2. Ας περάσουμε τώρα ξανά στην οικογένεια Καρακώστα για να δούμε τα νέα στοιχεία, όπως αυτά προέκυψαν μετά από την “ανακάλυψη” του Μητρώου Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου Ιθώμης για την περίοδο 1840 έως 1938.
Από το Μητρώο Αρρένων Φαναρίου Ιθώμης προκύπτουν τα ακόλουθα στοιχεία που μας ενδιαφέρουν:
* Ο Καρακώστας Γεώργιος γεννήθηκε το έτος 1851, στο Φανάρι Καρδίτσας. Αυτό σημαίνει πως και οι γονείς του ζούσαν στο τουρκοκρατούμενο Φανάρι εκείνα τα χρόνια.
* Ο Καρακώστας Πέτρος του Γεωργίου και της Αγορίτσας, γεννήθηκε το 1880 στο Φανάρι Ιθώμης. Ο Πέτρος Καρακώστας είναι γιος του Γιώργου Καρακώστα, που γεννήθηκε στο Φανάρι.
Στο Μητρώο Αρρένων του Φαναρίου Ιθώμης της περιόδου από το 1840 έως το 1938 εμφανίζονται τα ονόματα (6) Καρακωσταίων, γεννημένων από το 1851 έως το 1926.
Σύμφωνα τώρα με το Μητρώο Αρρένων της Στράτσιανης Ιωαννίνων προκύπτουν τα ακόλουθα στοιχεία που μας ενδιαφέρουν:
* Ο Καρακώστας Ευάγγελος του Γεωργίου γεννήθηκε το 1861 στην Στράτσιανη Ιωαννίνων
* Ο Καρακώστας Πέτρος του Γεωργίου γεννήθηκε το 1880 στη Στράτσιανη Ιωαννίνων.
Στο Μητρώο Αρρένων της Στράτσιανης, της περιόδου 1845 έως το 1933 εμφανίζονται τα ονόματα (9) Καρακωσταίων, γεννημένων από το 1861 έως το 1929.
Στο Δημοτολόγιο της κοινότητας Φαναρίου Ιθώμης αναφέρεται πως ο Καρακώστας Πέτρος του Γεωργίου και της Αγορίτσας γεννήθηκε τον Ιούλιο του 1880 στην Στράτσιανη, ήταν κτίστης και πέθανε το 1968. Είχε σύζυγο τη Φωτεινή, το γένος Γεράση, η οποία έχει γεννηθεί στο Φανάρι.
Ποιο συμπέρασμα μπορούμε να βγάλουμε;
Το πρώτο νομίζω είναι πως οι γονείς του Καρακώστα Γεωργίου ζούσαν στο Φανάρι το 1851, όταν έκαναν το πρώτο τους παιδί, τον Γιώργο, το 1851. Το δήλωσαν στο ληξιαρχείο του Φαναρίου και κάποια στιγμή μέσα στη δεκαετία του 1850 έφυγαν, για λόγους που δεν ξέρουμε με βεβαιότητα, και πήγαν κι εγκαταστάθηκαν στη Στράτσιανη. Εκεί έκαναν τον Καρακώστα Πέτρο, το 1880, τον δήλωσαν εκεί και ήρθαν στο Φανάρι Καρδίτσας και τον δήλωσαν κι εδώ. Από τότε ο Καρακώστας Πέτρος έζησε μόνιμα στο χωριό μας, το Φανάρι, μέχρι το 1968 που πέθανε.
Το δεύτερο συμπέρασμα νομίζω είναι πως δεν μπορούμε να αποφανθούμε με βεβαιότητα ποια ήταν η πατρογονική εστία της οικογένειας του Καρακώστα Γεωργίου και Πέτρου. Δεν έχουμε στοιχεία για το πριν από το 1851. Η πρώτη πάντως αναφορά για την οικογένεια των Καρακωσταίων γίνεται στο Φανάρι Ιθώμης και ύστερα από 10 χρόνια ακολουθεί η Στράτσιανη. Συνεπώς, το αν οι Καρακωσταίοι έφυγαν από το Φανάρι Ιθώμης και πήγαν στη Στράτσιανη για μερικές δεκαετίες και μετά ξαναγύρισαν στην πατρογονική εστία τους, στο Φανάρι, αυτό δεν μπορούμε να το υποστηρίξουμε με απόλυτη βεβαιότητα, αν και φαίνεται να είναι το πιο πιθανό σενάριο…
#Στην πρώτη και τη δεύτερη φωτογραφία βλέπουμε τον Γεράση Γεώργιο του Δημητρίου, γεννημένο το 1922.
Στην τρίτη φωτογραφία βλέπουμε το σπίτι της οικογένειας Γεράση.
Στην τέταρτη φωτογραφία βλέπουμε τον σημερινό απόγονο της οικογένειας Γεράση, τον Δημήτρη Γεράση, αξιωματικό της πολεμικής αεροπορίας, πατέρα τεσσάρων κοριτσιών.
Στην τελευταία φωτογραφία βλέπουμε το όνομα του Καρακώστα Κώστα στο μνημείο του Φαναρίου, το οποίο βρίσκεται στον προαύλιο χώρο του Αγίου Σεραφείμ. Ο Καρακώστας Κώστας σκοτώθηκε είτε στους Βαλκανικούς πολέμους του 1912- 1913, είτε στη Μικρά Ασία το 1922.
Αγαπητοί φίλοι
Γράφοντας την Ιστορία του Φαναρίου Ιθώμης, νιώθω πως εκπληρώνω μια υποχρέωση, ένα χρέος που έχω απέναντι στο χωριό αυτό και την ιστορία του. Τα ιστορικά γεγονότα και τα αναφερόμενα πρόσωπα κοιμούνται φθαρμένα στα βιβλία της κοινότητας Φαναρίου, ακόμα και της Στράτσιανης Ιωαννίνων, καθώς και στις μνήμες των ανθρώπων. Αυτά τα στοιχεία και τα πρόσωπα προσπαθώ να τα ξυπνήσω και να τα ξαναδώσω ζωή, για να μας μιλήσουν, για να μας ιστορήσουν τα περασμένα, τα παλιά…
Αύριο η συνέχεια…
Για κάθε ανακρίβεια ή παράλειψη είμαι εδώ για να αποκαταστήσω την αντικειμενική αλήθεια.
Ντούσας Δημήτρης, δάσκαλος φιλοσοφίας, ερευνητής, συγγραφέας
Τηλέφωνο επικοινωνίας 6976026625
