166ο: Η βιογραφία της μεγάλης οικογένειας Καρακώστα: Από τη Στράτσιανη πριν από 150 χρόνια στο Φανάρι Καρδίτσας σήμερα
Του Δημήτρη Ντούσα, δασκάλου φιλοσοφίας, ερευνητή, Φαναριώτη συγγραφέα
Αγαπητοί φίλοι
Συνεχίζω τη μεγάλη έρευνα για τον ερχομό δεκάδων οικογενειών μαστόρων από τη Στράτσιανη αλλά και από άλλα μαστοροχώρια της Κόνιτσας στο χωριό μας, το Φανάρι Ιθώμης, πριν από 150 χρόνια. Σήμερα θα αναφερθώ στην οικογένεια του Γεωργίου Καρακώστα. Πιο συγκεκριμένα θα αναφερθώ στον πρόγονο των Καρακωσταίων στο Φανάρι και στους απογόνους του.
Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα με μια σειρά:
1. Ο πρόγονος Καρακώστας Γεώργιος.
Ο Καρακώστας Γεώργιος γεννήθηκε πριν από το 1845 στη Στράτσιανη της Κόνιτσας, για αυτό και δεν φαίνεται το όνομά του στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Στράτσιανης Ιωαννίνων. Βλέπε μεθεπόμενο μάθημα, όπου μετά από την ανακάλυψη του Μητρώου Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου Ιθώμης, προκύπτει πως ο Καρακώστας Γεώργιος γεννήθηκε στο Φανάρι Καρδίτσας το 1851. Ήταν παντρεμένος με μια γυναίκα, τη Μαρία, η οποία όμως δεν εμφανίζεται στο Δημοτολόγιο του Φαναρίου Ιθώμης, όταν ο άντρας της ήρθε στο Φανάρι. Στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Στράτσιανης είναι γραμμένα όμως ονόματα των παιδιών του. Πιο συγκεκριμένα υπάρχουν τα ονόματα:
* Καρακώστας Ευάγγελος του Γεωργίου, γεννήθηκε το 1861 στη Στράτσιανη. Εμφανίζεται ως γιος του Γιώργου Καρακώστα αλλά, όπως μου είπε ο Πέτρος Καρακώστας, το παιδί αυτό η οικογένεια το μεγάλωσε ως ψυχοπαίδι.
* Καρακώστας Πέτρος του Γεωργίου, γεννήθηκε το 1880 στη Στράτσιανη. Το ίδιο πρόσωπο εμφανίζεται και στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου Ιθώμης.
* Καρακώστας Κώστας του Γεωργίου. Γεννήθηκε στο Φανάρι Ιθώμης. Είχε πάρει μέρος στους βαλκανικούς πολέμους όπου και σκοτώθηκε. Το όνομά του αναφέρεται στην πλάκα με τα ονόματα των νεκρών ηρώων που υπάρχει στο προαύλιο χώρο του Αγίου Σεραφείμ του χωριού μας.
2. Ο πρώτος Καρακώστας που ήρθε στο Φανάρι Καρδίτσας ήταν λοιπόν ο Καρακώστας Γεώργιος. Όπως θα μου πει ο Πέτρος Καρακώστας, πριν έρθει με την οικογένειά του ήρθε πρώτα μόνος του. Είχε σκοτώσει έναν Τούρκο στην περιοχή της Στράτσιανης και ήρθε στο Φανάρι για να κρυφτεί. Νοίκιασε ένα σπίτι και κάθησε εδώ έναν χρόνο, αλλά μετά ξαναγύρισε στη Στράτσιανη. Στη συνέχεια ο Καρακώστας Γεώργιος επέστρεψε με την οικογένειά του στο Φανάρι Ιθώμης, στο οποίο έμεινε πια μόνιμα. Αγόρασε ένα σπίτι στον μαχαλά “Μαστόρικα” από μια οικογένεια Τούρκων για 1000 γρόσια. Είναι το σπίτι στο οποίο μένουν σήμερα τα αδέρφια Πέτρος και Γιάννης Καρακώστας. Το σπίτι είναι στην οδό, στο σοκάκι Στράτσιανη της γειτονιάς.
Στο Μητρώο της κοινότητας Φαναρίου Καρδίτσας, σύμφωνα με το βιβλίο του Δημήτρη Χαντζιάρα “Σκόρπια φύλλα”, είναι γραμμένα τα ονόματα των ετεροδημοτών Καρακωσταίων:
* Καρακώστας Γεώργιος [ο πρόγονος των Καρακωσταίων στο Φανάρι]
* Καρακώστας Κώστας του Γεωργίου
* Καρακώστας Πέτρος του Γεωργίου.
Στο ίδιο βιβλίο ο Χαντζιάρας γράφει πως ο Καρακώστας Γεώργιος και ο γιος του Πέτρος ήταν χτιστάδες.
3. Ο Καρακώστας Πέτρος και η μεγάλη οικογένειά του. Βλέπε δύο φωτογραφίες.
Στο σημείο αυτό θα αναφερθώ στον Πέτρο Καρακώστα, τον γιο του αρχέγονου προγόνου των Καρακωσταίων στο Φανάρι, ο οποίος γεννήθηκε, όπως έγραψα, το 1880 στη Στράτσιανη και πέθανε το 1868, σε ηλικία 88 ετών από καρκίνο του προστάτη.
Ο Πέτρος Καρακώστας είχε και μια αδερφή, την Κωνστάντω, την οποία παντρεύτηκε ο Νικολάκης Λιανός, ο παππούς του γνωστού μας και φίλου Φώτη Λιανού. Για την οικογένεια Λιανού θα μιλήσω σε επόμενο μάθημα.
Ο Πέτρος Καρακώστας παντρεύτηκε τρεις φορές. Ο λόγος για τον οποίο παντρεύτηκε τρεις φορές θα φανεί παρακάτω. Εδώ να τονίσω πως ο Γιώργος και ο Πέτρος Καρακώστας φρόντιζαν να μη μείνει το σπίτι χωρίς γυναίκα.
* Τον πρώτο του γάμο τον σύναψε με τη Φωτεινή Γεράση. Έκανε μία κόρη, τη Μαρία, η οποία γεννήθηκε το 1910 και παντρεύτηκε τον Δημήτρη Πολύζο (Κακάμη). Η πρώτη του γυναίκα πέθανε.
* Τον δεύτερο γάμο τον σύναψε με μια γυναίκα από το σόι του Νέστορα. Έκανε δύο κορίτσια, τη Σοφία, η οποία παντρεύτηκε τον Σωκράτη Μπακλαβά και τη Ζωή, η οποία παντρεύτηκε τον Βάιο Καστάνη. Η δεύτερη γυναίκα του πέθανε.
* Τον τρίτο γάμο τον σύναψε με την Αγορούλα Μάππα, το 1919, με την οποία έκανε πέντε παιδιά:
α. Τον Παναγιώτη Καρακώστα, ο οποίος γεννήθηκε το 1920 και πέθανε το 2003. Ο κύριος Παναγιώτης ήταν ιδιαίτερα αγαπητός και γνωστός σε μας τους Φαναριώτες για τη σεμνότητα και την ταπεινότητα, αλλά και για το παίξιμο της φλογέρας του στις πλαγιές του Τεπέ, όταν φύλαγε τα πρόβατα. Ο Παναγιώτης Καρακώστας δεν ασχολήθηκε με την οικοδομική τέχνη. Μέσα στην οικογένεια του Πέτρου Καρακώστα υπήρχε καταμερισμός της εργασίας γιατί τα στόματα ήταν πολλά και έπρεπε να τραφούν. Άλλος ως χτίστης, όπως ο Πέτρος, άλλος με τα γίδια και τα πρόβατα, όπως ο Παναγιώτης και άλλος με τον μπαχτσέ στον Κόμπελο, όπως ο Λάμπρος.
Στις εκδηλώσεις του νεοϊδρυθέντος Πολιτιστικού Συλλόγου Φαναρίου το Κάστρο, το 1984, ο κύριος Παναγιώτης, προσκαλεσμένος από το ΔΣ, ανέβηκε στην εξέδρα που ήταν στημένη στην πλατεία του χωριού μας και έπαιξε φλογέρα.
β. Τον Λάμπρο Καρακώστα, ο οποίος γεννήθηκε το 1922 και πέθανε το 1972. Ήταν ο πατέρας της Αφροδίτης, του Κώστα, του Βασίλη και του Μαρίνου. Το ξαφνικό, πρόωρο και βίαιο γεγονός του θανάτου του μας συγκλόνισε και για τον λόγο ότι με τον Μαρίνο ήμασταν συμμαθητές.
γ. Την Αντωνία, η οποία γεννήθηκε το 1935. Η Αντωνία είναι η μόνη που ζει.
δ. Τον Χρυσόστομο, ο οποίος γεννήθηκε το 1926, αλλά σκοτώθηκε το 1947 στη διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου 1946- 1949.
ε. Την Αφροδίτη
στ. Τον Θωμά Σιώμο, ο οποίος γεννήθηκε το 1917. Ο Θωμάς Σιώμος ήταν γιος της Αγορούλας Μάππα με τον Σταύρο Σιώμο. Ο Σταύρος Σιώμος σκοτώθηκε το 1917, όταν η Αγορούλα ήταν έγκυος. Δύο χρόνια αργότερα ο Καρακώστας Πέτρος θα παντρευτεί την Αγορούλα και θα συμπεριλάβει και τον Θωμά Σιώμο στην οικογένειά του. Ο Θωμάς θα κρατήσει όμως το επίθετο του πατέρα του Σιώμος.
Όπως έγραψα παραπάνω, ο Πέτρος Καρακώστας ήταν μάστορας, όπως και ο πατέρας του Γιώργος. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του σημερινού Πέτρου Καρακώστα:
“Ο παππούς Πέτρος συχνά τραγουδούσε στο μπαλκόνι του σπιτιού μας πολυφωνικά, ηπειρώτικα τραγούδια. Είχε νοσταλγία να γυρίσει πίσω, στη Στράτσιανη της Κόνιτσας. Ήρθε 10 χρόνων στο Φανάρι. Έφεραν τα πράγματά τους με καμήλα! Ήρθε με τον πατέρα του, τον Γιώργο στο Φανάρι. Δεν είχαν γυναίκα στο σπίτι…Ο παππούς μου έμπαινε συχνά εγγυητής σε προικοσύμφωνα για γάμους, καθώς και για συναλλαγές και για αγοραπωλησίες ακινήτων. Η οικογένεια του παππού μου Πέτρου ασχολούνταν και με τη γεωργία, όπως την καλλιέργεια καπνού. Στην αρχή είχε δύο βόδια για το όργωμα των χωραφιών και στη συνέχεια απέκτησε ένα ζευγάρι αλόγων”.
4. Η οικογένεια του Παναγιώτη Καρακώστα του Πέτρου.
Όπως είδαμε, ο Παναγιώτης Καρακώστας είναι ο πρώτος γιος του Πέτρου Καρακώστα. Γεννήθηκε το 1920 και πέθανε το 2003. Ο Παναγιώτης Καρακώστας δεν ασχολήθηκε με την οικοδομική τέχνη αλλά με την κτηνοτροφία και με τη γεωργία. Το 1950 παντρεύτηκε τη Μαριάνθη Κουλοσούσα του Ευαγγέλου και της Χαρίκλειας. Έκανε τέσσερα παιδιά, αλλά τα δύο πέθαναν. Πιο συγκεκριμένα:
* Τον Χρυσόστομο, ο οποίος γεννήθηκε το 1951 και πέθανε το 1957.
* Την Αφροδίτη, η οποία γεννήθηκε το 1952 και πέθανε μετά από 23 ημέρες.
* Τον Πέτρο, ο οποίος γεννήθηκε το 1954. Ο Πέτρος Καρακώστας είναι αυτός που μου έδωσε πολύτιμες πληροφορίες για την οικογένειά του, τον οποίο κι ευχαριστώ πολύ γιατί μου άνοιξε την καρδιά του και την ψυχή του, για να μάθετε κι εσείς την ιστορία αυτής της ωραίας οικογένειας.
* Τον Γιάννη, ο οποίος γεννήθηκε το 1957.
Όπως έγραψα, ο παππούς του σημερινού Πέτρου Καρακώστα, ο Πέτρος Καρακώστας γεννήθηκε στη Στράτσιανη της Κόνιτσας και σε ηλικία 10 χρόνων ήρθε με τον πατέρα του Γιώργο στο Φανάρι, γύρω στα 1890. Το γεγονός ότι ο παππούς Πέτρος Καρακώστας έζησε τόσα χρόνια και μάλιστα μέσα στο ίδιο σπίτι με τον Παναγιώτη και τα εγγόνια του, , σημάδεψε τη ζωή της οικογένειας του Παναγιώτη Καρακώστα. Οι μνήμες ήταν ζωντανές…
Ο Πέτρος Καρακώστας θα μου μαρτυρήσει:
“Ο πατέρας μου, ο Παναγιώτης, το είχε καημό να πάει στη Στράτσιανη, στο χωριό που γεννήθηκε ο πατέρας του Πέτρος κι ο παππούς του Γιώργος. Ήθελε να πάμε πριν πεθάνει. Το είχε μεράκι να πάμε. Στις 13 Αυγούστου 2001 μαζί με τον πατέρα μου και τον αδερφό μου Γιάννη πήγαμε στην Στράτσιανη Ιωαννίνων. Εκεί βρήκαμε τον Γιάννη Καρακώστα του Χρήστου. Βρήκαμε πως είχαμε συγγένεια. Δεν μπορέσαμε όμως να βρούμε ποια ακριβώς σχέση συγγένειας είχαμε.”
5. Όπως πληροφορήθηκα, δεν ήταν τελικά ο δάσκαλος Σωκράτης Λιούλιος ο πρώτος που πήγε στην πατρογονική εστία των Φαναριωτών μαστόρων, στη Στράτσιανη Ιωαννίνων. Ο πρώτος φαίνεται πως ήταν ο Χρήστος Σουρέλης, αδερφός του Βασίλη, ο οποίος έχει πεθάνει. Αλλά για τη μεγάλη οικογένεια των Σουρελαίων θα δούμε σε επόμενο μάθημα.
Φαίνεται, λοιπόν, πως ο Παναγιώτης Καρακώστας, μαζί με τα παιδιά του Πέτρο και Γιάννη, είναι από τους πρώτους που επισκέφτηκαν τη γενέτειρα των προγόνων τους…
6. Στο Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Στράτσιανης, της περιόδου 1845 έως 1933, υπάρχουν τα παρακάτω ονόματα Καρακωσταίων, με τη σειρά γέννησής τους:
* Καρακώστας Ευάγγελος του Γεωργίου, 1861
* Καρακώστας Νικόλαος του Ιωάννη, 1864
* Καρακώστας Παναγιώτης του Ιωάννη, 1872
* Καρακώστας Δημήτρης του Ιωάννη, 1876
* Καρακώστας Πέτρος του Γεωργίου, 1880
* Καρακώστας Σωτήριος του Νικολάου, 1890
* Καρακώστας Χρηστάκης του Παναγιώτη, 1906
* Καρακώστας Χρηστάκης του Παναγιώτη, 1907
* Καρακώστας Ιωάννης του Χρήστου και της Φωτεινής, 1929.
Όπως μου είπαν οι κάτοικοι της Στράτσιανης, τους οποίους συνάντησα κατά την επίσκεψη και την έρευνά μου στο χωριό, σήμερα υπάρχουν δύο οικογένειες Καρακωσταίων στη Στράτσιανη:
* Η οικογένεια των Ιωάννη και Βασίλη Καρακώστα και
* Η οικογένεια των Φάνη και Βαγγέλη Καρακώστα.
Κάποια μέλη αυτών των οικογενειών ζουν στις ΕΠΑ και ειδικότερα στη Νέα Υόρκη.
Τις πληροφορίες αυτές μου έδωσαν ο Παναγιώτης Κωσταρέλης, ο Οικονόμου Λάζαρος, ο Πασχάλης Παπαδημητρίου και ο Λώλης Ευάγγελος. Τα στοιχεία από το Μητρώο Αρρένων της Στράτσιανης τα πήρα από το βιβλίο της Ελένης Σουρέλη-Γαλάνη, Η Αχόπετρα του Σελλιού και της Στράτσιανης, εκδόσεις Κάκτος, 2023
#Στην πρώτη φωτογραφία βλέπουμε τη σημερινή γενιά των Φαναριωτών Καρακωσταίων, από δεξιά προς αριστερά: τον Γιάννη, τον Πέτρο, τον Μάριο ή Μαρίνο και τον Βασίλη Καρακώστα.
Στη δεύτερη φωτογραφία βλέπουμε τον Λάμπρο Καρακώστα, τον πατέρα του Μάριου και του Βασίλη.
Στην τρίτη φωτογραφία βλέπουμε τον Παναγιώτη Καρακώστα, τον πατέρα του Πέτρου και Γιάννη Καρακώστα.
Στην τέταρτη φωτογραφία βλέπουμε τον Πέτρο Καρακώστα, τον παππού, ο οποίος γεννήθηκε το 1880 στην Στράτσιανη Ιωαννίνων και πέθανε το 1968 στο σπίτι του Παναγιώτη Καρακώστα.
Στην τελευταία φωτογραφία βλέπουμε την μεγάλη οικογένεια του παππού Πέτρου Καρακώστα, με τα πολλά παιδιά του από τους τρεις γάμους του.
Αύριο η συνέχεια…
18 Απρίλη 2026ο8
Ντούσας Δημήτρης, δάσκαλος φιλοσοφίας, ερευνητής, συγγραφέας
Τηλέφωνο επικοινωνίας 6976026625
