142ο: Η ξακουστή “λίμνη – ιχθυοτροφείο τού Θανόπουλου” στον Κόμπελο Φαναρίου
(26ο μέρος)
Αγαπητοί φίλοι
Συνεχίζω την ιστορική, γεωμορφολογική και οικονομική έρευνα για το προάστιο του Φαναρίου Καρδίτσας, τον Κόμπελο. Πρόκειται για έρευνες και για μαθήματα αυτογνωσίας όλων μας, καθώς είναι η πρώτη φορά στην ιστορία που πραγματοποιούνται. Ουσιαστικά συμπληρώνεται και γράφεται η ιστορία του χωριού μας, του ιστορικού Φαναρίου Ιθώμης.
Σήμερα θα αναφερθώ στην περίφημη λίμνη του Θανόπουλου στην περιοχή του Κομπέλου Φαναρίου.
Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα με μια σειρά:
1. Ποια είναι η γεωγραφική θέση της λίμνης Θανόπουλου;
Η ξακουστή λίμνη του Θανόπουλου είναι μια λίμνη 1,5 έως 2 στρεμμάτων, όπως θα μου πει ο Λευτέρης Ευσταθίου, ο οποίος νοικιάζει και καλλιεργεί τα χωράφια δεξιά και αριστερά της. Η λίμνη βρίσκεται στον δρόμο από τη βρύση του Κομπέλου προς τον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό Φαναρίου, στο δεξί μας χέρι, δηλαδή κάτω από τον δρόμο και πάνω απ’την παλιά σιδηροδρομική γραμμή. Το σύνορο της λίμνης με τη σιδηροδρομική γραμμή το χωρίζει χαντάκι. Σύνορα της λίμνης είναι ο αυτοκινητόδρομος από το πάνω μέρος και από το κάτω μέρος η παλιά σιδηροδρομική γραμμή, ενώ από τις άλλες δύο πλευρές της υπάρχουν τα χωράφια, έξι στρεμμάτων τα οποία καλλιεργεί ο Λευτέρης Ευσταθίου με μπαχτσέ και με κτηνοτροφικά φυτά. Σε μια φωτογραφία βλέπουμε τη γεωγραφική θέση της λίμνης, η οποία γύρω γύρω είναι κρυμμένη με πανύψηλα καλάμια, βάτα και δέντρα, τα οποία έχουν φυτρώσει στις όχθες της. Αριστερά της φωτογραφίας βλέπουμε τον λόφο του Φαναρίου Ιθώμης, το χωριό με το κάστρο στην κορυφή του καθώς και τον λόφο του Τεπέ. Η λίμνη είναι ακριβώς στα ριζά, στους πρόποδες του λόφου.
2. Πώς και πότε δημιουργήθηκε η λίμνη του Θανόπουλου;
Δεν υπάρχουν σαφείς πληροφορίες για το πώς και πότε δημιουργήθηκε η λίμνη του Θανόπουλου. Όπως βλέπετε σε φωτογραφία στην άκρη της λίμνης υπάρχει πηγή, από την οποία αναβλύζει μεγάλη ποσότητα νερού. Για την ακρίβεια υπάρχουν δύο πηγές. Αυτή που βλέπετε ήταν αρχικά κτισμένη μόνο με πέτρες στο σημείο από όπου πετάγεται το νερό. Το νερό βγαίνει κάτω από το κτίσμα και με ένα κανάλι βάθους 1 μέτρου κατευθύνεται στη λίμνη. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 τα δύο τοιχία του καναλιού μεγάλωσαν με το χτίσιμο δύο σειρών τσιμεντολιθους πάνω στις πέτρες. Ο Λευτέρης Ευσταθίου υποστηρίζει πως “το κτίσμα της πηγής είναι από αρχαιοτάτων χρόνων. Μόνο η μία πηγή είναι κτισμένη από υλικά όπως και το βυζαντινό κάστρο του Φαναρίου”. Η ιδέα αυτή δεν είναι εκτός πραγματικότητας, καθώς και μια σειρά άλλα στοιχεία ενισχύουν την άποψη αυτή, την άποψη δηλαδή πως κι αυτή η περιοχή του Κομπέλου Φαναρίου Ιθώμης κατοικούνταν τουλάχιστον από τους χρόνους της τουρκοκρατίας, όπως καταμαρτυρεί και η τοποθεσία η “Πηγή του Χασάν Κεχαγιά”, που βρίσκεται 200 με 300 μέτρα πιο πάνω. Να θυμίσω πως η λέξη “κεχαγιάς” είναι τούρκικη και σημαίνει ο κύριος του σπιτιού, ο αντιπρόσωπος μιας ομάδας, μιας συντεχνίας, μιας πόλης ή ενός χωριού, ο οποίος εκπροσωπούσε τα μέλη της ομάδας, στις σχέσεις τους με την διοίκηση.
Έτσι με βάση το πιο πιθανό σενάριο για το πώς και πότε δημιουργήθηκε η λίμνη του Θανόπουλου, μπορώ να πω πως αρχικά ήταν μια φυσική, μικρή ρεματιά, η οποία προέκυψε από τη διάβρωση του εδάφους από το τρεχούμενο νερό των δύο πηγών. Αρχικά δημιουργήθηκε μια φυσική γούρνα, που όταν γέμιζε υπερχείλιζε και τα νερά έφευγαν προς τον κάμπο. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ο κάμπος του Κομπέλου γινόταν λίμνη. Αργότερα, πιθανώς, οι ιδιοκτήτες τού ακινήτου να έφτιαξαν ένα φράγμα στο κάτω μέρος του ρέματος και έτσι δημιουργήθηκε αρχικά μια τεχνητή λίμνη διαστάσεων 50 μέτρων μήκους και 15-20 μέτρων πλάτους και βάθους 1,5 μέτρων. Όλα τα στοιχεία καταμαρτυρούν πως αυτή η λίμνη υπήρχε πριν από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.
3. Μπορούμε να την πούμε τη “λίμνη του Θανόπουλου”, λίμνη;
Η λίμνη του Θανόπουλου είναι στην πραγματικότητα μια λιμνούλα, μια μικρή, ρηχή λίμνη με νερό που δεν είναι πολύ βαθύ. Αρχικά ήταν μια φυσική γούρνα, στην οποία αργότερα, κάποια στιγμή, έγιναν τεχνικές επεμβάσεις, επεμβάσεις από τους ιδιοκτήτες του ακινήτου. Τις επεμβάσεις αυτές θα τις δούμε αύριο βήμα προς βήμα. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα ταμιευτήρα συγκέντρωσης νερού από τις δύο πηγές. Προφανώς το νερό
των πηγών και της λίμνης ήταν για τους ανθρώπους και για τα ζώα τους αλλά και για το πότισμα των κηπευτικών φυτών τους. Οι πηγές και η λιμνούλα με το τρεχούμενο νερό χρησιμοποιούνταν για την ύδρευση και την άρδευση.
“Η λιμνούλα του Θανόπουλου έχει συνέχεια νερό, γιατί οι δύο πηγές της βγάζουν ασταμάτητα νερό. Όταν υπερχειλίζει, από το κάτω μέρος έχει ένα αυλάκι για να φεύγει το νερό. Το νερό αυτό περνάει κάτω από γέφυρα της σιδηροδρομικής γραμμής και συνεχίζει να τρέχει σε αυλάκι ανάμεσα σε χωράφια. Το καλοκαίρι που ποτίζω με το τρακτέρ τα χωράφια, η λίμνη έχει νερό για 4-5 ώρες. Μέχρι την άλλη μέρα γεμίζει πάλι”, θα μου πει ο Λευτέρης Ευσταθίου.
Αύριο η συνέχεια…
Τηλέφωνο επικοινωνίας 6976026625
Στη φωτογραφία βλέπουμε τον ερευνητή Ντούσα Δημήτρη με την τσουγκράνα στο χέρι δίπλα στην πηγή της λίμνης του Θανόπουλου, η οποία είναι κτισμένη με πέτρες και “υλικά αρχαιοτάτων χρόνων”, που λέει ο Λευτέρης Ευσταθίου. Το νερό είναι πεντακάθαρο. Έχουν φυτρώσει ρίζες δέντρων μέσα στο κανάλι. Στη δεύτερη φωτογραφία είμαι γύρω στα 7 μέτρα μακριά από την πηγή, μπροστά από τη λίμνη. Η επιφάνεια της λίμνης είναι πράσινη από τα λέπια. Από κάτω το νερό είναι καθαρό. Στην τρίτη φωτογραφία βλέπουμε την ανθρωπογενή παρέμβαση μέσα στον χώρο της λίμνης. Στην τέταρτη φωτογραφία βλέπουμε οικιστική παρέμβαση στην όχθη της λίμνης. Αύριο θα εξηγήσω γιατί έγιναν. Στην τελευταία φωτογραφία βλέπουμε τη γεωγραφική θέση της λίμνης σε σχέση με το Φανάρι Ιθώμης.
# Ευχαριστώ πολύ τον Κώστα Μούντζια του Σεραφείμ- ο οποίος έχει ντάμι εκεί κοντά και γνωρίζει πολύ καλά την περιοχή- για την ξενάγηση και τη φωτογράφιση. Αυτός με οδήγησε στην πηγή και βοήθησε στον καθαρισμό του “δρόμου” από τα κλαδιά, τα καλάμια και τα βάτα, προκειμένου να την προσεγγίσουμε. Ευχαριστώ επίσης θερμά τον Λευτέρη Ευσταθίου για τις πολύτιμες πληροφορίες που μου έδωσε.
