53ο: Ο Χαντζιάρας για τα βοηθητικά ρήματα “έχω” και “είμαι” καθώς και για τις προθέσεις στο γλωσσικό ιδίωμα των Φαναριωτών
Αγαπητοί φίλοι
Συνεχίζω το αφιέρωμα στην παρουσίαση των Φαναριωτών συγγραφέων που συνέβαλαν στην πνευματική και ιστορική αυτογνωσία των κατοίκων του χωριού μας, του Φαναρίου Ιθώμης. Ο Δημήτρης Χαντζιάρας έχει την τιμητική του. Θα στηριχτώ στο εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο του: ” Το θεσσαλικό γλωσσικό ιδίωμα”, εκδόσεις Απ. Χαρίσης, 1995.
1. Γνωρίζουμε πως τα βοηθητικά ρήματα της ελληνικής γλώσσας είναι δύο, το έχω και το είμαι. Τα αντίστοιχα στο γλωσσικό ιδίωμα των Φαναριωτών είναι το “έχου” και “είμι”.
2. Ενεστώτας οριστικής του έχω
Ιγώ έχου
Ισύ έχεις ή έχς
Αυτός, ή, ο έχει ή έχ
Ιμείς έχουμι
Ισείς έχιτι
Αυτοί, ες, α έχουν
3. Παρατατικός οριστικής του έχω
Είχα
Είχις
Είχι
Είχαμι ή είχαμαν
Είχατι ή είχαταν
Είχαν
4. Ενεστώτας οριστικής του είμι
Είμι
Είσι
Είνι
Είμαστι και είμιστι
Είσαστι και είστι
Είνι
5. Μέλλοντας οριστικής
Θα είμι ή θάμι
Θα είσι ή θάσι
Θα είνι ή θάνι
Θα είμαστι ή θάμαστι
Θα είσαστι ή θάσαστι
Θα είνι ή θάνι
6. Προθέσεις
Στο γλωσσικό ιδίωμα των Φαναριωτών Καρδίτσας έχουμε, όπως σημειώνει ο ερευνητής και γλωσσολόγος Δημήτρης Χαντζιάρας, τις ακόλουθες προθέσεις:
μι (=με)
σι (=σε)
για
γιατί
ως
προς ή πρους
κατά
μιτά (=μετά)
αντί
που και απου
χωρίς ή χουρίς
έους (=έως)
δίχους (=δίχως)
ίσαμι (=ίσαμε)
ιξον
υπό
Παραδείγματα:
*-Μι ποιον ήρθις;
-Μι τουν Αλέκου. Έκουψε του σχ’νι μι τα δόντια.
*-Μιτά του μάθημα έλα να παίξουμι.
-Μιτά χαράς, μόλις και μιτά βίας.
# Η αεροφωτογραφία του Φαναρίου Ιθώμης είναι από το Visit Thessaly. Στην κορυφή του λόφου δεσπόζει το βυζαντινό κάστρο του Φαναρίου, το οποίο είναι σύμμεικτα κτισμένο με ογκόλιθους του μυκηναϊκού κάστρου της αρχαίας Ιθώμης, την οποία αναφέρει ο Όμηρος στην Ιλιάδα, ραψωδία Β, στίχοι 729 έως 732, αποκαλώντας την κλωμακόεσσαν Ιθώμη, δηλαδή απόκρημνη Ιθώμη.
Στην ασπρόμαυρη φωτογραφία ο Δημήτρης Χαντζιάρας.
Τηλέφωνο επικοινωνίας 6976026625
