55ο: Η “Καμένη στρατώνα” Φαναρίου και Καναλίων Καρδίτσας
Αγαπητοί φίλοι
Με αφορμή συζήτηση που είχα σήμερα με έναν φίλο για την “Καμένη στρατώνα”, την περιγραφή και την ιστορία της, κατέφυγα σε δύο πηγές, σε δύο εργασίες Φαναριωτών συγγραφέων. Όπως έχω γράψει πολλές φορές, οι συγγραφείς του χωριού μας έχουν αφήσει πίσω τους έναν τεράστιο θησαυρό ιστορικών, κοινωνιολογικών και λαογραφικών γνώσεων για τον τόπο μας, συμβάλλοντας στην ιστορική αυτογνωσία όσων κατοίκων το επιθυμούν. Γιατί, ας μην έχουμε καμμιά αυταπάτη για αυτό, υπάρχουν και αρκετοί Φαναριώτες οι οποίοι είναι εχθρικοί στην ιστορική γνώση και αυτογνωσία. Προτιμούν τον χαβαλιέ και τα τσίπουρα…
Πιο συγκεκριμένα:
1. Όπως σημειώνει ο Δημήτρης Χαντζιάρας, στο βιβλίο του: “Το θεσσαλικό γλωσσικό ιδίωμα”, εκδόσεις Απ. Χαρίσης, 1995,
η “Καμένη στρατώνα” είναι τοποθεσία στην κορυφή του λόφου πάνω από την “Πηγή”, στην κορυφή του μεγάλου Άι Λια (Καθαρώνα). Ονομαζόταν “Στρατώνας” γιατί ήταν ένα κτίριο στο οποίο έμεναν Τούρκοι στρατιώτες.
Ήταν ένας αμυντικός στρατώνας τον οποίο έφτιαξαν οι Τούρκοι το 1863 για να προστατέψουν το τουρκοκρατούμενο Φανάρι Ιθώμης από επιδρομές Ελλήνων ανταρτών, ατάκτων. Αυτός ο αμυντικός στρατώνας ήταν μια τριώροφη οικοδομή, όπως ήταν και οι στρατώνες έξω από τα τείχη του κάστρου του Φαναρίου.
2. Ο στρατώνας αυτός χρησίμευε, πέρα από την άμυνα των Τούρκων και για τον στρατωνισμο των Τούρκων στρατιωτών και για κατοικία των Τούρκων αξιωματικών. Υπήρχε μαγειρείο, φούρνος και στάβλος για τα άλογα του ιππικού.
3. Ως γνωστόν η Θεσσαλία απελευθερώθηκε στις 18 Αυγούστου του 1881. Όμως με την εθνική συμφορά του 1897 η Θεσσαλία, το Φανάρι και ο Στρατώνας στον λόφο του Αϊ Λια, ανακαταλήφθηκαν από τους Τούρκους. Οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν ύστερα από την επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων και ύστερα από την ταπεινωτική για την Ελλάδα Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης το 1897.
4. Ο αμυντικός αυτός στρατώνας στον λόφο κοντά στο χωριό Κανάλια κάηκε το 1897, για να μην χρησιμοποιηθεί και πάλι από τους Τούρκους. Για αυτό και ονομάστηκε “Καμένη στρατώνα” ή “Καμένο”.
5. Τα υλικά του καμένου στρατώνα, δηλαδή οι πέτρες, πουλήθηκαν το 1926 ως “άχρηστο υλικό του δημοσίου”. Τις αγόρασε ο Καναλιώτης Κώστας Παπαποστόλου, ο οποίος και δώρισε τις πέτρες στην κοινότητα Καναλίων [Βλ. Χριστόφορος Τραυλός, Η θεσσαλική Ιθώμη το Φανάρι, εκδόσεις Σαββάλας, 2002].
6. Στις τρεις φωτογραφίες βλέπουμε τον λόφο του Αϊ Λια, εκεί όπου ήταν η “Καμένη στρατώνα” κι όπου σήμερα υπάρχει μια τούφα από κυπαρίσσια. Η τοποθεσία της “Καμένης στρατώνας” βρίσκεται στα όρια των δύο χωριών, του Φαναρίου και των Καναλίων. Η αεροφωτογραφία που δείχνει το χωριό Λοξάδα και Φανάρι είναι του Γιώργου Γιαννάκη, ενώ η άλλη που δείχνει τα Κανάλια είναι του Γιαννουσα Γιάννη. Στην άλλη φωτογραφία βλέπουμε το πέτρινο, παραδοσιακό δημοτικό σχολείο, το οποίο κτίστηκε το 1929- 1932, στη θέση της μητρόπολης Φαναρίου και Φαρσάλων.
