150ό: Τα ιδρυτικά μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου Φαναρίου το Κάστρο και οι σκοποί του
Αγαπητοί φίλοι
Συνεχίζω το αφιέρωμα στην ιστορία του χωριού μας, του Φαναρίου Ιθώμης, ως μια μικρή συμβολή στην ιστορική αυτογνωσία μας
Ας τα πάρουμε τα πράγματα με μια σειρά:
1. Ήταν Χριστούγεννα του 1983, όταν γυρίζοντας για τις διακοπές των ημερών από το μικρό ορεινό χωριό Καταβόθρα Ευρυτανίας, όπου υπηρετούσα ως δάσκαλος, πρότεινα στους κοντινούς μου φίλους την ιδέα να δημιουργήσουμε έναν πολιτιστικό σύλλογο στο χωριό μας, στο Φανάρι Καρδίτσας. Η πρόταση έγινε αποδεκτή με ενθουσιασμό.
Τις Απόκριες του 1984 είχε ρίξει στην Ευρυτανία ένα χιόνι δύο μέτρων. Έφυγα από το χωριό διασχίζοντας με τα πόδια μια διαδρομή έξι ωρών μέσα από γκρεμούς και χαράδρες. Όσοι κάτοικοι της Καταβόθρας με βλέπανε μού έλεγαν “πού πας, δάσκαλε, θα σε φάνε οι λύκοι και οι αρκούδες”. Όταν κάποια στιγμή έφτασα στο Φανάρι, είχε μισό μέτρο χιόνι. Το βράδυ ανταμώσαμε με τους φίλους και συγχωριανούς στην ταβέρνα του Τραυλού. Εκεί αποφασίσαμε για τα βήματα που έπρεπε να κάνουμε για τη δημιουργία πολιτιστικού συλλόγου στο χωριό μας.
Λόγω του αποκλεισμού μου στο Φανάρι έμεινα για μερικές μέρες, τις οποίες τις αξιοποιήσαμε για τη δημιουργία, τη συγγραφή του Καταστατικού. Επικοινωνήσαμε με έναν δικηγόρο της Καρδίτσας, τον Φώτη Σπύρου και σε συνεννόηση μαζί του φτιάξαμε ίσως το πιο προοδευτικό καταστατικό του Νομού.
Στις 19 Απρίλη 1984 προχωρήσαμε στην Ιδρυτική Συνέλευση, στην ταβέρνα του Νταραμάρα, δίπλα στο γυμνάσιο-λύκειο Φαναρίου. Πάνω από 150 συγχωριανοί μας παραβρέθηκαν. Έγινε πλούσια και δυναμική συζήτηση και πάρθηκαν κάποιες αποφάσεις:
* Εγκρίθηκε το Καταστατικό, οι σκοποί του και η επωνυμία του ως “Πολιτιστικός Σύλλογος Φαναρίου το Κάστρο”.
* Εκλέχτηκε πρόεδρος του Συλλόγου και διοικητικό συμβούλιο. Είχα την τιμή να είμαι ο πρώτος πρόεδρος του Συλλόγου.
* Ο πρώτος και ύψιστος σκοπός τού Πολιτιστικού Συλλόγου Φαναρίου το Κάστρο, σύμφωνα με το Καταστατικό ήταν: “Το γενικό ανέβασμα του πνευματικού επιπέδου των κατοίκων του χωριού μας…”
2. Η δημιουργία ενός πολιτιστικού συλλόγου προϋποθέτει την υπογραφή τού Καταστατικού από 21 τουλάχιστον ενήλικα άτομα. Η διαδικασία αυτή δεν ήταν καθόλου εύκολη, καθώς υπήρχαν πολλές επιφυλάξεις, φοβίες, απειλές… Ναι, απειλές, γιατί κάποια άτομα του χωριού μας δεν ήθελαν τη δημιουργία ενός πολιτιστικού συλλόγου. Τελικά προχωρήσαμε μπροστά, οι υπογραφές έπεσαν. Το Καταστατικό το υπέγραψαν 29 Φαναριώτες, από τους οποίους μόνο δύο ήταν γυναίκες. Αυτό αντανακλά και μια νοοτροπία που υπήρχε τότε, πριν από 42 χρόνια στο κεφαλοχώρι, στο χωριό μας.
3. Για την ιστορία να αναφέρω όλα τα ονόματα των πρωτοπόρων και δημιουργών του Πολιτιστικού Συλλόγου Φαναρίου το Κάστρο:
* Ντούσας Δημήτρης του Βασιλείου
* Νούκας Σεραφείμ
* Χορνόβας Ηλίας
* Αλεξανδρής Αλέξανδρος
* Ζορμπά Ευαγγελία του Λάμπρου
* Κουτρουλιά Μαρία
* Λώλος Λάμπρος του Αθανασίου
* Μπολορίζος Στέργιος του Δημητρίου
* Κωτίνας Δημήτρης
* Κακαές Σωτήρης
* Μπολότης Γεώργιος
* Λώλος Ευάγγελος του Χαρίλαου
* Κακαές Φώτης του Βάιου
* Κατέρης Λάμπρος
* Νούκας Ιωάννης
* Σουλιώτης Αποστόλης του Αθανασίου
* Τσαντίκος Σωτήρης του Δημητρίου
* Ζορμπάς Αθανάσιος του Βασιλείου
* Αγγελάκης Νικόλαος
* Μπασδέκης Γεώργιος
* Αγγελάκης Ευάγγελος
* Μάππας Γεώργιος (Νικολάου)
* Νέστορας Απόστολος
* Πάντος Αθανάσιος
* Πάντος Θεοφάνης
* Λώλος Βάιος
* Ζορμπάς Κυριάκης
* Μπούσγας Δημήτρης
* Μήτρινας Κωνσταντίνος
Αυτά ήταν τα ιδρυτικά μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου Φαναρίου το Κάστρο- τα οποία έβαλαν την υπογραφή τους κάτω από το Καταστατικό του. Κι όπως έγραψα παραπάνω, ανάμεσα στα άτομα αυτά, ξεχώριζαν για το θάρρος τους δύο κοπέλες, η Ευαγγελία Ζορμπά και η Μαρία Κουτρουλιά.
4. Η ονομασία Πολιτιστικός Σύλλογος Φαναρίου το Κάστρο έδινε το στίγμα και το σύνθημα του Σωματείου μας: Το κάστρο, το οποίο στεφανώνει το ιστορικό χωριό μας, θα πρέπει να συντηρηθεί, να αναπαλαιωθεί, να αναστηλωθεί, να αξιοποιηθεί, να προβληθεί, ώστε να συμβάλει στην “τουριστική προβολή και ανάπτυξη του τόπου μας στο εσωτερικό και το εξωτερικό” της χώρας μας. Βλέπε την παράγραφο 5 του Καταστατικού.
Πολλά από αυτά τα ιδρυτικά μέλη σήκωναν στους ώμους τους το πλούσιο πρόγραμμα των εκδηλώσεων του Συλλόγου, τις οποίες ονομάζαμε “Γιορτές Κάστρου”. Αυτά τα άτομα, μέσα από Γενικές Συνελεύσεις και ανοικτές συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου, πήραμε αποφάσεις για την αναστήλωση, την αναπαλαίωση και την τουριστική προβολή κι αξιοποίηση του κάστρου. Με αυτές τις αποφάσεις και με ολοκληρωμένο φάκελο πήγα στο Υπουργείο Πολιτισμού στην Αθήνα και μπήκε το κάστρο από το καλοκαίρι του 1984 σε Προγράμματα εργασιών και αναστήλωσης. Ομιλίες, εκθέσεις βιβλίου στην πλατεία, θέατρα, θέατρο σκιών, κινηματογραφικές προβολές, οργάνωση και λειτουργία παιδότοπου, χορευτικές και μουσικές εκδηλώσεις, οργάνωση του πανηγυριού ήταν μόνο μερικές από τις δράσεις του νεοδημιουργηθέντος Πολιτιστικού Συλλόγου Φαναρίου το Κάστρο.
5. Όμως στενοκέφαλοι άνθρωποι του χωριού μας ήθελαν να καπηλευτούν τις δράσεις του Συλλόγου και να τις εμφανίσουν ως δικές τους. Αυτό δεν μπορούσαμε να το επιτρέψουμε κι αναπόφευκτα ήρθαμε σε σύγκρουση μαζί τους. Δεν δεχτήκαμε να γίνουμε μαριονέτες αλλότριων συμφερόντων. Κάποια μάλιστα χρονιά, με ομόφωνη απόφαση όλων των πολιτικών παρατάξεων που ήταν στο κοινοτικό συμβούλιο, δεν παραχώρησαν στον Πολιτιστικό Σύλλογο Φαναρίου το Κάστρο την πλατεία του χωριού μας για να κάνει τις εκδηλώσεις του! Καταφύγαμε στη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Καρδίτσας προκειμένου να μας παραχωρήσει την αυλή του γυμνασίου-λυκείου του χωριού. Αναγκαστήκαμε να κάνουμε τις εκδηλώσεις στον αύλειο χώρο του γυμνασίου-λυκείου. Η επιτυχία των εκδηλώσεων έδωσε ένα ισχυρό μάθημα στους στενοκέφαλους του χωριού μας, δηλαδή στους ανθρώπους που κράτησαν το χωριό μας πίσω, στην παρακμή και το οδήγησαν τελικά στην ερημοποίηση.
Το μόνο που απέμεινε σήμερα ζωντανό είναι το αναστηλωμένο, το αναπαλαιωμένο βυζαντινό Κάστρο τού Φαναρίου, το φωτοστέφανο του χωριού μας και όλου του θεσσαλικού κάμπου και των βουνών που το περιβάλλουν: των Αγράφων, της Πίνδου, του Κόζιακα, των Χασίων και Αντιχασίων, του Ολύμπου… Αυτό συνεχίζει να δίνει όλο τον χρόνο την όποια ζωή και κίνηση στο χωριό μας, σε συνδυασμό με το Λαογραφικό Μουσείο- το οποίο έγινε αργότερα από τον Σύλλογο- και τον τόπο δολοφονίας τού εθνομάρτυρα Σεραφείμ.
6. Ανάμεσα στις προτάσεις, που το καλοκαίρι του 1984 υποβάλαμε στη Νομαρχία Καρδίτσας και στο Υπουργείο Πολιτισμού, ήταν και η δημιουργία Αναψυκτηρίου έξω από τα τείχη του κάστρου. Κτίστηκε ένα κοινοτικό κτίριο, το οποίο για πολλά χρόνια δεν λειτούργησε, ή δεν λειτούργησε όπως θα έπρεπε.
Τα τελευταία έξι χρόνια το Αναψυκτήριο τού κάστρου λειτουργεί υπό τη διεύθυνση ενός νέου ανθρώπου με εμπειρία, γνώση, όραμα, ευαισθησία, αισθητική και σεβασμό στο ιστορικό, κοινωνικό και φυσικό περιβάλλον, μετατρέποντάς το σε κοσμοπολίτικο κέντρο, προσελκύοντας επισκέπτες όχι μόνο από τη Θεσσαλία αλλά από όλη την Ελλάδα και τον κόσμο. Το Αναψυκτήριο αυτό καλύπτει τις ανάγκες των επισκεπτών του κάστρου, είτε αυτοί είναι σχολεία, είτε είναι σύλλογοι και ΚΑΠΗ, είτε είναι παρέες και μεμονωμένα άτομα. Προσφέρει καλής ποιότητας προϊόντα, ενώ ξεχωρίζουν τα χειροποίητα φαναριώτικα γλυκά και πίτες!
Είναι φανερό πως θα πρέπει να εξασφαλιστεί η συνέχεια της παραχώρησης από την κοινοτική και τη δημοτική αρχή και της λειτουργίας του Αναψυκτηρίου από τον ίδιο διαχειριστή. Οι τοπικές και οι δημοτικές αρχές δεν πρέπει να διακόψουν ή να ρισκάρουν την τόσο σημαντική και ευαίσθητη προσφορά τού Χρήστου Καλούση στο χωριό μας και στην τουριστική του ανάπτυξη και προβολή.
#Στις φωτογραφίες το βυζαντινό κάστρο του Φαναρίου Ιθώμης όπως ήταν το 1984, και όπως είναι σήμερα. Στην τελευταία φωτογραφία βλέπουμε τη φιλόξενη καφετέρια-κόσμημα του χωριού μας, όπως την έχει διαμορφώσει ο Χρ. Καλούσης, με φόντο το κάστρο του Φαναρίου.
Τηλέφωνο επικοινωνίας 6976026625
