172ο: Οι οικογένειες των Σιωμαίων είναι από τη Στράτσιανη ή από το Φανάρι Ιθώμης;
Του Δημήτρη Ντούσα, δασκάλου φιλοσοφίας
Αγαπητοί φίλοι
Συνεχίζω τη μεγάλη έρευνα και τα μαθήματα γενεαλογίας και βιογραφίας για τα πρόσωπα και τις οικογένειες Φαναριωτών μαστόρων που φέρονται να έχουν έρθει από τη Στράτσιανη της επαρχίας της Κόνιτσας του νομού Ιωαννίνων στο χωριό μας, το Φανάρι Καρδίτσας. Όπως θα αποδειχθεί, η επιστημονική αλήθεια είναι για ακόμα μία φορά παράδοξη, αν τη κρίνουμε από την απατηλή επίφαση των πραγμάτων και των καθημερινών εμπειριών.
Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα με μια σειρά:
1. Ο Δημήτρης Χαντζιάρας στο βιβλίο του Σκόρπια φύλλα, 1997, και στη σελίδα 134, γράφει πως από την Απελευθέρωση της Θεσσαλίας το 1881 και μέχρι το 1917, στο Φανάρι Ιθώμης ήρθαν από τη Στράτσιανη Ιωαννίνων οι παρακάτω τρεις Σιωμαίοι:
* Σιώμος Γεώργιος
* Σιώμος Παναγιώτης
* Σιώμου Βασιλική του Παναγιώτη.
Στη σελίδα 148 γράφει πως από τη Στράτσιανη ήρθαν κι άσκησαν τη μαστορική τέχνη οι παρακάτω Σιωμαίοι:
* Σιώμος Γεώργιος
* Σιώμος Παναγιώτης
* Σιώμος Νίκος
και τα παιδιά τους και τα εγγόνια τους:
* Σιώμος Γιάννης του Παναγιώτη
* Σιώμος Παναγιώτης του Ιωάννη
* Σιώμος Σωτήρης του Νίκου
* Σιώμος Γιώργος
* Σιώμος Φώτης και
* Σιώμος Νίκος του Γεωργίου.
Το θεμελιώδες ωστόσο ερώτημα που ανακύπτει με αυτά που λέει ο Δημήτρης Χαντζιάρας είναι το εξής:
Από πού προκύπτει πως οι Σιωμαίοι ήρθαν από τη Στράτσιανη Ιωαννίνων;
Γιατί όπως θα δούμε, από τη δική μου έρευνα μέσα στα δημόσια βιβλία των κοινοτήτων Στράτσιανης και Φαναρίου, δεν προκύπτει κάτι τέτοιο, πως δηλαδή οι Σιωμαίοι ήρθαν από τη Στράτσιανη Ιωαννίνων και μάλιστα μετά από την Απελευθέρωση του Φαναρίου Ιθώμης το 1881!
Ας δούμε λοιπόν τι κατέγραψε η δική μου έρευνα στα Αρχεία της κοινότητας Φαναρίου Ιθώμης και της Στράτσιανης Ιωαννίνων.
2. Σύμφωνα με το Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Φαναρίου της περιόδου από το 1840 έως το 1938, στο οποίο είναι γραμμένοι κατά έτος γέννησης και τόπο γέννησης όλοι οι άρρενες, σε ότι αφορά τους Σιωμαίους έχουμε τα ακόλουθα στοιχεία, την ακόλουθη εικόνα:
* Σιώμος Νικόλαος, γεννήθηκε το 1852 στο Φανάρι
* Σιώμος Παναγιώτης, γεννήθηκε το 1856 στο Φανάρι
* Σιώμος Γεώργιος, γεννήθηκε το 1861 στο Φανάρι
* Σιώμος Σταύρος του Νικολάου, γεννήθηκε το 1885 στο Φανάρι
* Σιώμος Γεώργιος του Νικολάου, γεννήθηκε το 1890 στο Φανάρι
* Σιώμος Ιωάννης του Παναγιώτη, γεννήθηκε το 1892 στο Φανάρι
* Σιώμος Σεραφείμ του Αποστόλου, γεννήθηκε το 1894 στο Φανάρι
* Σιώμος Φώτιος του Νικολάου, γεννήθηκε το 1899 στο Φανάρι
* Σιώμος Αλέξιος του Νικολάου, γεννήθηκε το 1900 στο Φανάρι
* Σιώμος Ανδρέας του Παναγιώτη, γεννήθηκε το 1900 στο Φανάρι
* Σιώμος Σωτήρης του Νικολάου, γεννήθηκε το 1902 στο Φανάρι
* Σιώμος Θωμάς του Σταύρου, γεννήθηκε το 1917 στο Φανάρι
* Σιώμος Νικόλαος του Γεωργίου, γεννήθηκε το 1925 στο Φανάρι
* Σιώμος Παναγιώτης του Ιωάννη, γεννήθηκε το 1926 στο Φανάρι
* Σιώμος Αλέξανδρος του Γεωργίου, γεννήθηκε το 1930 στο Φανάρι
* Σιώμος Ιωάννης του Σωτηρίου, γεννήθηκε το 1930 στο Φανάρι
” Σιώμος Κωνσταντίνος του Σωτηρίου, γεννήθηκε το 1931 στο Φανάρι
* Σιώμος Νικήτας του Σωτηρίου, γεννήθηκε το 1935 στο Φανάρι και
* Σιώμος Βασίλειος του Σωτηρίου, γεννήθηκε το 1938 στο Φανάρι.
Διαπιστώνουμε πως από το 1852, τριάντα χρόνια πριν από την Απελευθέρωση της Θεσσαλίας από τους Τούρκους, όλοι οι Σιωμαίοι έχουν ως τόπο καταγωγής, ως τόπο γέννησης το Φανάρι. Από πού λοιπόν προκύπτει αυτό που ισχυρίζεται ο Δημήτρης Χαντζιάρας;
3. Ας δούμε τώρα και το Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Στράτσιανης της Κόνιτσας τι γράφει για τους Σιωμαίους.
Σύμφωνα με το Μητρώο Αρρένων της Στράτσιανης, της περιόδου από το 1845 έως το 1933, στο δημόσιο αυτό βιβλίο είναι γραμμένο μονάχα ένα όνομα:
* Σιώμος Γεώργιος του Ζήση, ο οποίος γεννήθηκε το 1869 στη Στράτσιανη, σήμερα Πύργος της Κόνιτσας. Στο Μητρώο Αρρένων κάτω από το επώνυμο Σιώμος είναι γραμμένο με μολύβι, αν μπορώ να διακρίνω σωστά: “φευγάτος”. Βλέπε το βιβλίο της Ελένης Σουρέλη-Γαλάνη Η Αχόπετρα του Σελλιού και της Στράτσιανης, εκδόσεις Κάκτος, 2023.
Τρεις ώριμοι ενήλικες της Στράτσιανης Ιωαννίνων, όταν επισκέφτηκα το όμορφο χωριό τους το Πάσχα του 2026, μου είπαν πως το όνομα “Σιώμος” δεν υπάρχει στο χωριό τους, ενώ ο καθηγητής Παναγιώτης Κωσταρέλης, 74 ετών μου είπε: “Σαν να το έχω ακούσει”.
4. Ας πάμε τώρα να δούμε το Δημοτολόγιο της κοινότητας Φαναρίου Ιθώμης, σε ότι αφορά τους Σιωμαίους. Σύμφωνα με το δημόσιο αυτό βιβλίο, στο οποίο είναι γραμμένοι όσοι γεννήθηκαν μετά από το 1881, προκύπτουν τα ακόλουθα στοιχεία:
α. Σιώμος Γεώργιος του Νικολάου και της Φωτεινής, γεννήθηκε το 1890 στο Φανάρι Ιθώμης, ήταν κτίστης, είχε για σύζυγο τη Βασιλική, το γένος Γκέλη, η οποία γεννήθηκε το 1890 και έκανε μαζί της τα παιδιά:
– τον Νικόλαο, ο οποίος γεννήθηκε το 1925 και ήταν χτίστης
– τον Αλέξανδρο,το οποίος γεννήθηκε το 1930 και ήταν χωροφύλακας
β. Σιώμος Φώτιος του Νικολάου και της Φωτεινής, γεννήθηκε το 1899 στο Φανάρι, ήταν χτίστης, είχε για σύζυγο τη Χαρίκλεια, το γένος Πατσιώλη, η οποία γεννήθηκε το 1904 και έκανε μαζί της τα παιδιά:
– την Αλεξάνδρα, η οποία γεννήθηκε το 1928
– τη Σπυριδούλα, η οποία γεννήθηκε το 1930
– τη Ροδάνθη, η οποία γεννήθηκε το 1933
– την Αγορίτσα, η οποία γεννήθηκε το 1936 και
– την Ελένη, η οποία γεννήθηκε το 1941
γ. Σιώμος Ιωάννης του Παναγιώτη και της Βασιλικής, γεννήθηκε το 1892 στο Φανάρι, ήταν χτίστης, παντρεύτηκε την Αγορούλα, το γένος Μούλτου, με την οποία έκανε τα τέκνα:
– την Πολυτίμη και
– τον Παναγιώτη, ο οποίος γεννήθηκε το 1926. Βλέπε τον Παναγιώτη Σιώμο στις παρακάτω φωτογραφίες με τα τρία παιδιά και το εγγόνι του.
δ. Σιώμος Νικόλαος του Γεωργίου και της Βασιλικής, γεννήθηκε το 1925 στο Φανάρι, ήταν χτίστης, παντρεύτηκε την Αγορίτσα, το γένος Τραυλού, η οποία γεννήθηκε το 1919 και έκανε μαζί της τα παιδιά:
– τη Βασιλική,
– τον Γιώργο, ο οποίος γεννήθηκε το 1954
– τη Μαρία και
– τον Λάμπρο, ο οποίος γεννήθηκε το 1961.
Στη φωτογραφία βλέπουμε τον Σιώμο Νικόλαο μαζί με τη γυναίκα του Αγορίτσα.
ε. Σιώμος Παναγιώτης του Ιωάννη και της Αγορούλας, γεννήθηκε το 1926, στο Φανάρι, ήταν χτίστης, απεβίωσε το 2002, παντρεύτηκε τη Μαρία, η οποία γεννήθηκε το 1922, ήταν το γένος Ιωάννη Λώλου και έκανε μαζί της τα παιδιά:
– τον Ιωάννη, ο οποίος γεννήθηκε το 1956
– την Αγορούλα (Λούλα) και
– τον Λάμπρο, ο οποίος γεννήθηκε το 1959. Στο Δημοτολόγιο του Φαναρίου Ιθώμης είναι ακόμα γραμμένοι άλλοι δύο:
στ. Ο Σιώμος Σεραφείμ του Αποστόλου, ο οποίος γεννήθηκε το 1894 στο Φανάρι, έγινε όμως μόνιμος κάτοικος στο χωριό Οξυά Καρδίτσας, ήταν κτίστης και
ζ. Ο Σιώμος Αλέξανδρος του Γεωργίου και της Βασιλικής, ο οποίος γεννήθηκε το 1930 στο Φανάρι, ήταν χωροφύλακας και έκανε δύο κορίτσια.
5. Όπως διαπιστώνουμε κι εδώ, στο Δημοτολόγιο της κοινότητας Φαναρίου, δεν υπάρχει καμία αναφορά για καταγωγή των Σιωμαίων από τη Στράτσιανη Ιωαννίνων. Όλοι τους έχουν γεννηθεί στο χωριό μας, το Φανάρι Ιθώμης, αρχής γενομένης από το 1852 μέχρι και τις μέρες μας.
Ωστόσο μέσα στις δύο μεγάλες οικογένειες Σιωμαίων, του Νικολάου Σιώμου και του Παναγιώτη Σιώμου, υπάρχει η “παράδοση” πως οι πρόγονοί τους έχουν έρθει από τη Στράτσιανη.
Η Λούλα, η κόρη του Παναγιώτη Σιώμου, μου είπε: “0 πατέρας μου έλεγε πως ο παππούς ήρθε από τη Στράτσιανη. Όλοι οι μάστορες ήρθαν από την Ήπειρο”.
Το ίδιο θα μου πει και ο αδερφός της, ο Γιάννης: “Υπάρχει η “παράδοση” πως ήρθαμε από τη Στράτσιανη. Στο σοκάκι, στο σπίτι το δικό μας, υπάρχει τσίγκινη πινακίδα που γράφει “οδός Στράτσιανης”. Με την άλλη οικογένεια των Σιωμαίων, του Νικολάου Σιώμου, δεν έχουμε καμία συγγένεια, ούτε ο πατέρας μου ήξερε τίποτα σχετικά με συγγένεια. Εμείς έχουμε σπίτι στη δική μας γειτονιά, ενώ αυτοί έχουν σπίτι σε άλλη γειτονιά της συνοικίας “Μαστόρικα”” .
Το ίδιο θα μου πει και ο Λάμπρος Σιώμος του Νικολάου: “Δεν έχουμε καμία συγγένεια με την οικογένεια του Παναγιώτη Σιώμου. Δεν έχουμε κανένα στοιχείο που να δείχνει συγγένεια. Ούτε ο πατέρας μου, ο Νίκος Σιώμος, υποστήριζε πως έχουμε καμία συγγένεια. Απλή συνωνυμία. Υπάρχει όμως μέσα στην οικογένειά μου η παράδοση πως ήρθαμε από τη Στράτσιανη Ιωαννίνων”.
Το πώς δημιουργήθηκε αυτή η παράδοση περί καταγωγής των δύο οικογενειών Σιωμαίων από τη Στράτσιανη Ιωαννίνων είναι ένα μεγάλο ζήτημα, το οποίο όμως δεν υποστηρίζεται από τα αρχεία της κοινότητας Φαναρίου Ιθώμης από το 1840 και δώθε ούτε και από το Μητρώο Αρρένων της κοινότητας Στράτσιανης της Κόνιτσας. Ο συγχρωτισμός των οικογενειών μαστόρων της συνοικίας αυτής, τα “Μαστόρικα”, σε συνδυασμό με την απομόνωση και την αγραμματοσύνη των ανθρώπων εκείνων των χρόνων, πιθανόν να συνέβαλαν στην πεποίθηση πως όλοι τους , δηλαδή όλες οι οικογένειες της συνοικίας
“Μαστόρικα” έχουν έρθει από τη Στράτσιανη Ιωαννίνων.
Το έγραψα στην αρχή: Η επιστημονική αλήθεια είναι σχεδόν πάντοτε παράδοξη, αν κρίνεται από την καθημερινή εμπειρία. Οι άνθρωποι, για παράδειγμα, ακόμα και σήμερα πιστεύουν πως ο ήλιος ανατέλλει και δύει!
6. Υπάρχουν λοιπόν, δύο μεγάλες οικογένειες Σιωμαίων στο Φανάρι, δύο διαφορετικές φλέβες, οι οποίες δεν φαίνεται να έχουν κάποια έστω και μακρινή συγγένεια, υπάρχουν δύο διαφορετικά γενεαλογικά κλαδιά:
α. Το πρώτο γενεαλογικό κλαδί ξεκινά με γενάρχη τον Σιώμο Νικόλαο, ο οποίος γεννήθηκε το 1852 στο Φανάρι Ιθώμης. Αυτός ο γενάρχης έκανε πέντε αρσενικά παιδιά:
– τον Σταύρο, 1885
– τον Γεώργιο, 1890
– τον Φώτιο, 1899
– τον Αλέξιο, 1900 και
– τον Σωτήριο, 1902.
Αυτοί οι άρρενες παντρεύτηκαν και “γέμισε” το Φανάρι Σιωμαίους. Ένας από αυτούς, ο Γιώργος Σιώμος του Νικολάου, που γεννήθηκε το 1890, έκανε δύο γιους:
– τον Νίκο, 1925, ο οποίος έκανε παιδιά τη Βασιλική 1953, τον Γιώργο 1954, τη Μαρία 1958 και τον Λάμπρο 1961.
– τον Αλέξανδρο, 1930, χωροφύλακα, ο οποίος έκανε δύο κορίτσια.
β. Το δεύτερο γενεαλογικό κλαδί ξεκινά με γενάρχη τον Σιώμο Παναγιώτη, ο οποίος γεννήθηκε στο Φανάρι το 1856. Αυτός ο γενάρχης έκανε τα εξής παιδιά:
– τον Ανδρέα, 1900
– τον Ιωάννη, 1892
– την Αγαθή Ταμπάκη και
– τη Χαρίκλεια Κουλοσούσα
Ένα από τα αρσενικά παιδιά, ο Ιωάννης Σιώμος, παντρεύτηκε την Αγορούλα κι έκανε δύο παιδιά, ένα αγόρι, τον Παναγιώτη, ο οποίος γεννήθηκε το 1926 και την Πολυτίμη, η οποία παντρεύτηκε τον Δημήτρη Ζορμπά.
Ο Παναγιώτης Σιώμος, 1926, έκανε παιδιά:
– τον Ιωάννη, 1956
– την Αγορούλα και
– τον Λάμπρο, 1959.
Για αυτό, λοιπόν υπάρχουν μόνο δύο σπίτια Σιωμαίων στο Φανάρι Ιθώμης: του γενάρχη Σιώμου Νικολάου και του γενάρχη Σιώμου Παναγιώτη…
7. Μιλώντας για την οικογένειά του, ο Λάμπρος Σιώμος του Νικολάου, 1961, μου είπε:
“Ο πατέρας μου ήταν κτίστης. Από 15 ετών δούλευε στον Παλαμά, στα χωράφια και τα πρόβατα, σε μια οικογένεια, για να συντηρήσει τον αδερφό του Αλέξανδρο και τον πατέρα του. Το 1943 μπήκε στην Εθνική Αντίσταση. Πήγε στρατιώτης και όταν απολύθηκε πήγαινε ως οικοδόμος με τους υπόλοιπους μαστόρους: τον Αγγελάκη Κώστα, τον Πατσιώλη Νίκο, τον Γκέλη Δημήτρη, τον Λιανό Αριστείδη, μέχρι το χωριό Κρανιά Γρεβενών. Ερχόταν μια φορά στο δίμηνο, πλενόταν και ξαναγύριζε πίσω για δουλειά. Έφευγαν αρχές της άνοιξης και γύριζαν μέσα φθινοπώρου. Εμείς εδώ με τη μάνα, καπνά και αργότερα βαμβάκι. Είχαμε όλα και όλα 12 στρέμματα” .
8. Η Λούλα και ο Γιάννης Σιώμος του Παναγιώτη, μιλώντας για τον πατέρα τους μου είπαν:
“Ο πατέρας μας ήταν χτίστης. Τα καλοκαίρια πήγαινε στα χωριά, καθόταν εκεί για εργασία όλη την εβδομάδα και το Σάββατο βράδυ γύριζε σπίτι. Δούλευε σε χωριά των Γρεβενών, των Τρικάλων, της Ευρυτανίας. Πήγαιναν στο χωριό Φουρνά Ευρυτανίας με τα πόδια. Στο τέλος της εβδομάδας γύριζαν. Ήταν αρχιμάστορας στο χτίσιμο της πέτρας. Συνεργαζόταν με τον Γκέλη Κωνσταντίνο, τον Δημήτρη Γκέλη, τον Πατσιώλη Νίκο. Αυτός έκλεινε τις συμφωνίες. Δούλευε και στο Φανάρι. Εμείς με τη μάνα μας βάζαμε καπνό, τον μαζεύαμε, τον αρμαθιάζαμε. Είχαμε 5 στρέμματα γης. Αργότερα τα βάζαμε βαμβάκι. Ο πατέρας μας ήταν καλός μάστορας. Είχε καλή φήμη. Ήταν γλεντζές. Στο πανηγύρι χόρευε πρώτος…”
Αύριο η συνέχεια…
# Στην πρώτη φωτογραφία βλέπουμε τον Παναγιώτη Σιώμο με τα τρία παιδιά του..
Στη δεύτερη φωτογραφία βλέπουμε πάλι τον Παναγιώτη Σιώμο με την εγγονή του.
Στην τρίτη φωτογραφία βλέπουμε το σπίτι του Νικολάου Σιώμου. Το σπίτι αυτό ήταν τούρκικο. Είχε χαγιάτι στον πάνω όροφο των 100 τμ. Το ανώι έχει τέσσερα δωμάτια. Στην αυλή υπάρχει μεγάλη στέρνα, κτισμένη με πέτρες. Η στέρνα είναι ένα δωμάτιο 20 τμ. Εκεί μαζεύεται το βρόχινο νερό. Το νερό το βγάζανε με κουβά. Η οικογένεια έχει βάλει μαγγάνι, όπως φαίνεται στη φωτογραφία. Η αυλή είναι “κούφια” από κάτω, καθώς στηρίζεται στον θόλο της στέρνας, ο οποίος βρίσκεται από κάτω της. Κάποιος Τούρκος αξιωματούχος, κάποιος αγάς, έμεινε προφανώς εκεί…
Στην τέταρτη φωτογραφία βλέπουμε τον Σιώμο Νικόλαο μαζί με τη γυναίκα του Αγορίτσα.
Στην τελευταία φωτογραφία βλέπουμε την πινακίδα που έχει τοποθετηθεί από τα χρόνια μάλλον της Χούντας στο σοκάκι αυτό στη συνοικία “Μαστόρικα”. Στο ίδιο σοκάκι, δεξιά και αριστερά είναι και τα σπίτια των Καρακωσταίων, των Γκελαίων και των Σιωμαίων.
Ευχαριστώ τα μέλη των οικογενειών Σιώμου που μου έδωσαν πολύτιμες πληροφορίες και φωτογραφίες από τη ζωή των οικογενειών τους.
Για οποιαδήποτε ανακρίβεια ή παράλειψη είμαι εδώ για να αποκατασταθεί η αλήθεια.
25 Απρίλη 2026
Ντούσας Δημήτρης, δάσκαλος φιλοσοφίας, ερευνητής, συγγραφέας
Τηλέφωνο επικοινωνίας 6976026625
