2ο: Οι τίτλοι των λογικών συγγραμμάτων των αρχαίων στωικών φιλοσόφων!
Αγαπητοί φίλοι
Συνεχίζω με το δεύτερο μάθημα πάνω στη Λογική φιλοσοφία των στωικών φιλοσόφων της αρχαίας Στοάς. Σήμερα θα αναφερθώ στα συγγράμματα των στωικών φιλοσόφων τα οποία αναφέρονται στον πρώτο κλάδο της Φιλοσοφίας: τη Λογική. Οι άλλοι δύο κλάδοι της Φιλοσοφίας είναι η Φυσική και η Ηθική.
Δυστυχώς από το τεράστιο πλήθος των έργων των λογικών φιλοσόφων της αρχαίας Στοάς δεν έχει διασωθεί μέχρι εμάς κανένα. Όπως σημειώνει ο Σιμπλικιος, κατά τον 6ο αιώνα μετά Χριστόν, τα περισσότερα από τα λογικά συγγράμματα των λογικών στωικών φιλοσόφων έχουν καταστραφεί ή χαθεί. Το ίδιο είχε εκλείψει και η διδασκαλία των στωικών. Ωστόσο διασώθηκαν και έφτασαν μέχρι εμάς μικρά αποσπάσματα και έμμεσες πληροφορίες, οι οποίες προέρχονται από μεταγενέστερους συγγραφείς. Τα αποσπάσματα αυτά βρέθηκαν σε αρχαίους παπύρους- οι οποίοι ανακαλύφτηκαν.
Ας δούμε όμως τα λογικά συγγράμματα των στωικών φιλοσόφων της αρχαίας Στοάς, όπως μας διασώζει τους τίτλους τους ο Διογένης Λαέρτιος, ο οποίος έζησε κατά τον 3ο αιώνα μετά Χριστόν. Από τους τίτλους των βιβλίων μπορούμε να αντιληφθούμε τα πολλά και ποικίλα θέματα Λογικής που τους απασχόλησαν. Η στωική Λογική θεωρούνταν το περιτείχισμα της Φιλοσοφίας και περιλάμβανε τη θεωρία της γνώσης, τη γραμματική και τη λογική των προτάσεων.
Στην Ελλάδα το Λογικό έργο των στωικών φιλοσόφων είναι άγνωστο…Θα προσπαθήσω να αναδείξω το έργο αυτό, ασκώντας το ταυτόχρονα γόνιμη κριτική. Ελπίζω να αντέξετε… Όσοι αντέξετε…
1. Τα λογικά συγγράμματα του Ζήνωνα του Κιτιέα (336-264 π. Χ.):
* Περί του Όλου
* Περί των σημείων
* Περί λέξεων
* Προβλημάτων ομηρικών, πέντε βιβλία
* Περί ποιητικής ακροάσεως
* Περί λόγου
* Περί ουσίας
2. Τα λογικά συγγράμματα του Αρίστωνα του Χίου (3ο αιώνα προ Χριστού):
* Προς τους διαλεκτικους
* Προς τους ρήτορες
* Προς τας Αλεξίνου αντιγραφας
Να σημειωθεί πως ο Αρίστων θεωρούσε τους διαλεκτικους συλλογισμούς ως περιττούς και άχρηστους. Βλέπε Διογένη Λαέρτιου, Βίοι φιλοσόφων.
3. Τα λογικά συγγράμματα του ‘Ηριλλου του Καρχηδόνιου (3ο αιώνα προ Χριστού):
* Περί υπολήψεως
4. Τα λογικά συγγράμματα του Σφαίρου του Βοσποριανού (285-210 προ Χριστού):
* Περί αισθητηρίων
* Περί ομοίων
* Περί όρων
* Περί των αντιλεγομένων, τρία βιβλία
* Περί λόγου
* Περί της τέχνης διαλεκτικής, δύο βιβλία
* Περί κατηγορημάτων
* Περί αμφιβολιών
5. Τα λογικά συγγράμματα του Διογένη του Βαβυλώνιου (240- 152 προ Χριστού):
* Περί φωνής τέχνην
* Διαλεκτική τέχνην
* Περί ψυχής ηγεμονικού
6. Τα λογικά συγγράμματα του Αντίπατρου του Ταρσέως (200- 129 προ Χριστού):
* Περί λέξεως και των λεγομένων
* Περί όρων
* Περί δυνατών
* Περί του κυριεύοντος
* Περί ουσίας
7. Τα λογικά συγγράμματα του Αρχέδημου του Ταρσέως (2ο αιώνα προ Χριστού):
* Περί φωνής
* Περί του κυριεύοντος
* Περί στοιχείων
8. Τα λογικά συγγράμματα του Χρυσίππου του Απολλώνιου (282- 206 π. Χ.). Ο Χρύσιππος έγινε τόσο ένδοξος, που όπως σημειώνει ο Διογένης Λαέρτιος, πολλοί ήταν αυτοί που έλεγαν πως αν επρόκειτο οι θεοί να χρησιμοποιήσουν τη διαλεκτική, θα υιοθετούσαν τη Χρυσίππειο διαλεκτική!
Ο Διογένης Λαέρτιος αναφέρει τα λογικά συγγράμματα του Χρυσίππου, χωρίζοντάς τα ανάλογα με το είδος τους, δηλαδή ανάλογα με τα ομοειδή θέματα που πραγματεύεται. Είναι δεκάδες, τα εξής:
Α’ ΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΠΟΥ(=Λογικής Φιλοσοφίας, λογικού περιεχομένου):
* Θέσεις λογικές
* Φιλοσοφικές έρευνες
* Όροι διαλεκτικιοί προς Μητρόδωρον, έξι βιβλία
* Περί των κατά τη διαλεκτική ονομάτων προς Ζήνωνα
* Τέχνη διαλεκτική προς Αρισταγόρου
* Συνημμένων πιθανών προς Διοσκουρίδη, τέσσερα βιβλία
Β’ ΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ
(=Λογική γύρω από πραγματολογικά θέματα):
1. Σύνταξη πρώτη(= πρώτη σειρά ):
* Περί αξιωμάτων. Πρόκειται για μελέτη επί των προτάσεων που επιδέχονται αλήθεια ή ψεύδος.
* Περί μη απλών αξιωμάτων
* Περί συμπεπλεγμένης κρίσης προς Αθηνάδην, δύο βιβλία
* Περί αποφατικών κρίσεων, προς Αρισταγόρα, τρία βιβλία
* Περί των καταφατικών κρίσεων, προς Αθηνόδωρο
* Περί των κατά στέρηση κρίσεων, προς Θέαρων
* Περί των αρίστων αξιωμάτων, προς Δίωνα, τρία βιβλία
* Περί της διαφοράς των αορίστων αξιωμάτων, τέσσερα βιβλία
* Περί των χρονικών αξιωμάτων, δύο βιβλία
* Περί αξιωμάτων στον παρακείμενο χρόνο, δύο βιβλία
Αύριο η συνέχεια…
Διαπιστώνουμε πως οι στωικοί φιλόσοφοι ασχολήθηκαν βαθιά και πλατιά με τη Λογική Φιλοσοφία, με τη Λογική επιστήμη. Είναι οι πρώτοι που χρησιμοποίησαν τον όρο Λογική. Να θυμίσω πως ο Αριστοτέλης χρησιμοποίησε τον όρο Όργανον στα έργα του.
Τηλέφωνο επικοινωνίας 6976026625
#Ο Ντούσας Δημήτρης είναι δάσκαλος φιλοσοφίας και συγγραφέας των βιβλίων:
1. Απλά μαθήματα φιλοσοφίας για παιδιά
2. Γνωσιοθεωρία και Φιλοσοφία του Νου
3. Φιλοσοφία της Λογικής Σκέψης
4. Αλλοτριωμένη και Χειραφετημένη Λογική
