141ο: Τα ανεπίσημα σφαγεία του Κομπέλου Φαναρίου και το μικρό εκκλησάκι του.
(25ο μέρος)
Αγαπητοί φίλοι
Συνεχίζω την ιστορική έρευνα και την παρουσίασή της για τον οικισμό του Φαναρίου Ιθώμης, του Κομπέλου. Σήμερα θα αναφερθώ στα άτυπα, τα ελεύθερα σφαγεία τού Κομπέλου καθώς και στο εκκλησάκι τού Αγίου Γεωργίου.
Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα με μια σειρά:
1. Γνωρίζουμε ήδη πως οι περισσότερες οικογένειες των Φαναριωτών του Κομπέλου, μέχρι το 1970, είχαν-πέρα από τα κηπευτικά- όχι μόνο βουβάλια και αγελάδες αλλά και μικρά ή μεγάλα κοπάδια με πρόβατα. Πού γινόταν όμως η σφαγή των αρνιών;
2. Η αποθήκη του Παναγιώτη Γιατράκου
“Αρχικά” η σφαγή των αρνιών γινόταν μέσα στην αποθήκη του Παναγιώτη Γιατράκου, δίπλα ακριβώς από τον παλαιό Σιδηροδρομικό Σταθμό Φαναρίου. Βλέπε φωτογραφία. Η αποθήκη ήταν ελεύθερο σφαγείο, δεν ήταν δηλαδή νόμιμο, επίσημο και φυσικά δεν ερχόταν κτηνίατρος για να ελέγξει την κατάσταση υγείας των ζώων. Στο Φανάρι, στο χωριό μας, δεν υπήρχε σφαγείο. Οι όποιες σφαγές γίνονταν στους στάβλους και τις αυλές των σπιτιών. Για την τοπική κατανάλωση κρέατος οι κρεοπώλες του Φαναρίου, σφάζανε στους κήπους και τις αυλές των κτηνοτρόφων.
Στην αποθήκη του Παναγιώτη Γιατράκου στον Κόμπελο, οι Φαναριώτες έφερναν τα αρνιά που ήταν για σφαγή.
“Τότε τα πρόβατα γεννούσαν φυσιολογικά, στην εποχή τους. Τα σφάζανε Φλεβάρη και Μάρτη. Μια φορά τον χρόνο. Έρχονταν φορτηγά με μουσαμάδες, τα ζύγιζαν, τα φόρτωναν και τα έπαιρναν για να τροφοδοτήσουν τα κρεοπωλεία των πελατών τους. Δεν ερχόταν κτηνίατρος. Δεν υπήρχε κανένας έλεγχος. Όλα αυτά γίνονταν πριν από το 1960. Τα αρνιά που σφάζονταν εκεί ήταν Φαναριωτών του χωριού και του Κομπέλου”, θα μου πει ο Θανάσης Γεωργούσης.
Τα ίδια θα μου πει κι ο Γιώργος Ζορμπάς ή Γώλης Σαββάλας.
3. Τα υπόστεγα του κεραμοποιείου
Το 1959 άρχισε να λειτουργεί κοντά στη βρύση του Κομπέλου το κεραμοποιείο των αδελφών Θωμά και Σωτήρη Φασιανού.
[Για την Ιστορία να αναφέρω πως σήμερα, 22 Γενάρη 2026, έγινε η κηδεία της Φωτεινής Φασιανού, συζύγου του Σωτήρη, ηλικίας 78 ετών- μιας υπέροχης γυναίκας που πάντα είχε το χαμόγελο στα χείλη της. Μάνα της ήταν η Βούλα Καλύβα και ο πατέρας της ο Λάζαρος Αδάμος. Γεννήθηκε το 1948, από φτωχή οικογένεια. Έμεινε από μικρή ορφανή από πατέρα. Στο κεραμοποιείο πήγε να εργαστεί σε ηλικία 13 ετών, το 1961. Ήταν η πιο μικρή Φαναριώτισσα εργάτρια τού Κομπέλου. Παντρεύτηκε με τον Σωτήρη Φασιανό γύρω στα 1965, ο οποίος όμως πέθανε κι αυτός νωρίς, το 1989.(Τις πληροφορίες μού τις έχει δώσει ο Γιώργος Ζορμπάς, ο οποίος δούλευε ως οδηγός αλλά κι ως επιστάτης στο εργαστήριο τούβλων και κεραμιδιών)].
Λειτουργούσε όμως μόνο τους καλοκαιρινούς μήνες, δηλαδή από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο. Το σφαγείο τώρα των αρνιών μεταφέρθηκε από την αποθήκη του Παναγιώτη Γιατράκου στον Σιδηροδρομικό Σταθμό Φαναρίου στην καρδιά του Κομπέλου, στο κεραμοποιείο και τη βρύση. Το κεραμοποιείο τούς βόλευε όλους, γιατί:
* Ο δρόμος από το ντάμι του Μπακλαβά και πέρα, μέχρι τον σιδηροδρομικό σταθμό, βούλιαζε από τα νερά.
* Το κεραμοποιείο είχε δύο υπόστεγα, όπου μπορούσαν να κρεμάσουν τα αρνιά μετά από τη σφαγή, να τα στραγγίσουν και να τα ζυγίσουν. Η σφαγή των αρνιών γινόταν τον Φλεβάρη και τον Μάρτη, όταν το κεραμοποιείο του Κομπέλου Φαναρίου δεν λειτουργούσε. Οι έμποροι κρέατος ήταν εκεί, παρόντες. Ούτε στο σφαγείο στο κεραμοποιείο του Κομπέλου ερχόταν κτηνίατρος για υγειονομικό έλεγχο των αρνιών.
* Το αίμα ξεραινόταν εκεί. Σκυλιά και γάτες μαζεύονταν και καθάριζαν την περιοχή από τα σφάγια.
“Η οικογένειά μου είχε πρόβατα στον Κόμπελο. Τα σφάζαμε στη βρύση. Η σφαγή γινόταν Φλεβάρη και Μάρτη. Τα ζύγιζαν οι έμποροι και τα φόρτωναν σε φορτηγά και τα πήγαιναν στα κρεοπωλεία”, θα μου πει η Μαιρόπη Μπίτσιου. Για την κυρία Μαιρόπη Μπίτσιου το μεγάλο χτύπημα στην κτηνοτροφία του Κομπέλου δόθηκε, όταν μοίρασαν τα λιβάδια στις περιοχές “Νησιά” και “Κουλτούκια” και τα μετέτρεψαν σε καλλιέργειες. Οι κτηνοτρόφοι δεν είχαν πια τόπο για να βοσκήσουν τα κοπάδια τους…
4. Το νόμιμο σφαγείο στο Φανάρι
Κάποια στιγμή όμως οι αρχές απαγόρευσαν τη σφαγή των αρνιών στον Κόμπελο και έτσι οι κτηνοτρόφοι τα πήγαιναν στα σφαγεία της πόλης της Καρδίτσας. Το 1965-1966 έγιναν τα σφαγεία στο Φανάρι, λίγο πιο πέρα από τον Άγιο Σεραφείμ, στον δρόμο προς τον Κόμπελο. Τώρα πια άρχισε να έρχεται και κτηνίατρος… Σήμερα τα σφαγεία στο Φανάρι Ιθώμης δεν λειτουργούν.
5. Το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου
Το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου στον Κόμπελο Φαναρίου κτίστηκε το 1916, όπως γράφει και μια πινακίδα που είναι ενσωματωμένη στο τοιχίο, στην πρόσοψή του. Η πινακίδα γράφει: “Δια εξόδων των επιστράτων Φαναρίου”. Με άλλα λόγια, το εκκλησάκι αυτό κτίστηκε το 1916, με έξοδα των επιστράτων, δηλαδή των Κομπελιωτών που επέστρεψαν σώοι και αβλαβείς από τους βαλκανικούς πολέμους του 1912- 1913.
[Βλέπε: Χριστόφορος Τραυλός, Η θεσσαλική Ιθώμη το Φανάρι, εκδόσεις Σαββάλας, 2002]
Για τον Λάμπρο Αδάμο, η λέξη “Δια”, υπονοεί τον Δία, πως δηλαδή εκεί υπήρχε ναός του Δία. Όμως κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να ισχύει, γιατί οι χριστιανοί δεν θα κάναν καμία αναφορά στον Δία, όταν μάλιστα έχουν στην ίδια πλάκα και τον σταυρό. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν υπήρχε αρχαίος ναός στην ίδια περιοχή, καθώς αυτό το βεβαιώνουν οι κίονες της κλασικής αρχαιότητας που έχουν βρεθεί εκεί και είναι σήμερα θαμμένοι κάτω από τον νέο και μεγαλύτερο ναό του Αγίου Γεωργίου, ο οποίος κτίστηκε το 1990 στο ίδιο σημείο.
Ο Λάμπρος Αδάμος μου είπε πως ένας από αυτούς τους Κομπελιώτες, που όταν επέστρεψαν εκπλήρωσαν το τάμα, ήταν κι ο παππούς του, ο Λάμπρος Καγιάννης.
6. Στην πρώτη φωτογραφία βλέπουμε τα σφαγεία του Φαναρίου Ιθώμης, λίγο πιο πέρα από την εκκλησία του Αγίου Σεραφείμ στον δρόμο προς τον Κόμπελο. Στη δεύτερη φωτογραφία βλέπουμε το ντάμι, την αποθήκη του Παναγιώτη Γιατράκου δίπλα στον Σιδηροδρομικό Σταθμό Φαναρίου, το οποίο λειτούργησε ως ανεπίσημο σφαγείο πριν από το 1960 στην περιοχή του Κομπέλου.Ο Παναγιώτης Γιατράκος ήταν αγωγιάτης του Φαναρίου, δηλαδή με σούστα έφερνε στο χωριό μας τρόφιμα με τα οποία προμήθευε τα μαγαζιά του. Έφυγε το 1963 για Αθήνα με την οικογένειά του. Στην τρίτη φωτογραφία βλέπουμε τη βρύση του Κομπέλου Φαναρίου, όπως διαμορφώθηκε το 1955. Εδώ και λίγο πιο πάνω, στο κεραμοποιείο, γινόταν η σφαγή των αρνιών τη δεκαετία του 1960. Στις δύο τελευταίες φωτογραφίες βλέπουμε το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου στον Κόμπελο, δίπλα στην βρύση, το οποίο κτίστηκε το 1916, με χρήματα των Κομπελιωτών στρατιωτών που γύρισαν σώοι και αβλαβείς από τους βαλκανικούς πολέμους του 1912-1913.
Τηλέφωνο επικοινωνίας 6976026625
#Υστερόγραφο: Επειδή μια έρευνα ποτέ δεν ολοκληρώνεται, δηλαδή πάντα έχει ελλείψεις και λάθη, θα χαιρομουν ιδιαίτερα αν κάποιος που γνωρίζει καλύτερα και περισσότερα επικοινωνούσε μαζί μου για να κάνω τις αναγκαίες διορθώσεις και τις προσθήκες.
