155ο:Προτάσεις αντιπλημμυρικής θωράκισης του Κομπέλου Φαναρίου Καρδίτσας
(38ο μέρος)
Αγαπητοί φίλοι
Συνεχίζω το μεγάλο αφιέρωμα στα οξυμένα προβλήματα του αγροτικού οικισμού του Φαναρίου Ιθώμης, του Κομπέλου. Γνωρίζουμε ήδη πως το πιο σημαντικό πρόβλημα του Κομπέλου είναι οι συχνές πλημμύρες και οι καταστροφές που προκαλούνται. Ο Κόμπελος είναι ιδιαίτερα ευάλωτος στις βροχοπτώσεις, ακριβώς γιατί βρίσκεται στο στόμιο τής λεκάνης απορροής των νερών της βροχής των λόφων του Φαναρίου και των Καναλίων. Και παρόλο που και το χωριό Λοξάδα είναι στο στόμιο αυτής της τεράστιας λεκάνης, η Λοξάδα δεν κινδυνεύει από τις υδάτινες μάζες, γιατί βρίσκεται στην πλαγιά του λόφου και σε υψόμετρο 140 μέτρων, ενώ ο Κόμπελος βρίσκεται στον κάμπο και σε υψόμετρο 105 μέτρων. Ένα μέρος των νερών που περνούν από τη Λοξάδα οδηγούνται προς τον Κόμπελο. Σήμερα λοιπόν θα καταθέσω προτάσεις για την αντιπλημμυρική προστασία τού οικισμού.
Οφείλω από την αρχή να ξεκαθαρίσω πως δεν είμαι υδρομηχανικός αλλά ερευνητής. Προφανώς και απαιτείται η εκπόνηση τοπικής υδρολογικής έρευνας και μελέτης, προκειμένου να υπάρξει ακριβής προσδιορισμός των διαδρομών που ακολουθεί το νερό της βροχής, λαμβάνοντας υπόψη τη μορφολογία του εδάφους του οικισμού. Ο υδρομηχανικός είναι αυτός που θα προτείνει συγκεκριμένες λύσεις και θα σχεδιάσει υποδομές για τη διαχείριση των νερών της βροχής.
Ας έρθουμε όμως στο θέμα μας.
Γνωρίσαμε σε προηγούμενο μάθημα πως τα πλημμυρικά φαινόμενα στον οικισμό του Κομπέλου δεν οφείλονται στις βροχοπτώσεις ούτε στην υδρολεκάνη των λόφων του Φαναρίου και των Καναλίων, αλλά οφείλονται πρωτίστως στην ανυπαρξία σημαντικών αντιπλημμυρικών έργων, που θα τον προστάτευαν από τα καιρικά φαινόμενα. Γιατί η φύση είναι αυτή που είναι: Πάντα θα βρέχει, θα χιονίζει, θα ξεσπούν καταιγίδες… Το ζητούμενο είναι εμείς τι κάνουμε, πώς διαχειριζόμαστε αυτά τα φυσικά φαινόμενα.
Ας αναπτύξω τις προτάσεις μου- όπως αυτές προέκυψαν από την έρευνα- και οι αρμόδιοι φορείς, αφού αντιληφτούν πως το κόστος των έργων δεν είναι μεγάλο, ίσως αρχίσουν να εξετάζουν τρόπους αντιμετώπισης των πλημμυρικών φαινομένων του Κομπέλου. Γιατί το κόστος της αποκατάστασης των ζημιών είναι τελικά πολλαπλάσιο τού κόστους των προτεινόμενων σήμερα αντιπλημμυρικών έργων…
1. Το πρώτο αντιπλημμυρικό έργο που απαιτείται είναι η κατασκευή μιας σειράς κορμοφραγμάτων, δηλαδή η κατασκευή φραγμάτων με κορμούς δέντρων μέσα στην κοίτη των ρεμάτων τού Κατρέλη, του Αρμπυλιανού και των Καναλίων, προκειμένου να ανακόπτουν την ορμή των νερών από την υδρολεκάνη των απόκρημνων λόφων του Φαναρίου και των Καναλίων καθώς και για να συγκρατούν τα φερτά υλικά, όπως χώματα, πέτρες, κλαδιά. Πρόκειται για μικρά φράγματα που τοποθετούνται κάθετα στη ροή του νερού των ρεμάτων και λειτουργούν ως εμπόδια στη μεταφορά φερτών υλικών και ανακόπτουν την ορμή, την ταχύτητα και την ποσότητά του προς τον οικισμό τού Κομπέλου.
Τέτοια κορμοφράγματα, λίγα ή περισσότερα, μπορούν να κατασκευαστούν σε σημεία των προαναφερθέντων ρεμάτων, τα οποία θα επιλέξουν οι δασολόγοι και οι υδρομηχανικοί.
Βλέπε παρακάτω φωτογραφία. Προφανώς τα κορμοφράγματα μετά από κάθε μεγάλη καταιγίδα πρέπει να καθαρίζονται και να συσφίγγονται οι πάσσαλοι που τα στηρίζουν. 2. Ένα δεύτερο σημαντικό αντιπλημμυρικό έργο για την προστασία του οικισμού του Κομπέλου είναι η περιμετρική τάφρος. Η κατασκευή περιμετρικής τάφρου, τουλάχιστον από τις τρεις πλευρές τού οικισμού, αποτελεί μια κρίσιμη αντιπλημμυρική τεχνική για την αναχαίτιση των νερών της βροχής από τις πλαγιές και τα ρέματα της υδρολεκάνης απορροής των νερών των λόφων του Φαναρίου και των Καναλίων, για τη συλλογή, τη μεταφορά και την απομάκρυνσή τους, μέσα από ρέματα ή τσιμεντένια αυλάκια, σε ασφαλή σημεία για τον Κόμπελο.
Η περιμετρική τάφρος, δηλαδή το αποστραγγιστικό κανάλι, πρέπει να κατασκευαστεί στους πρόποδες των λόφων, περιμετρικά του οικισμού του Κομπέλου, πριν φτάσουν τα νερά της υδρολεκάνης σ’αυτόν. Το σχήμα της περιμετρικής τάφρου μπορεί να είναι Π ή ημικυκλικό, για να διευκολύνει τη φυγή των υδάτων.
Η περιμετρική τάφρος θα μπορούσε να φτιαχτεί στο ύψος που βρίσκεται η αποθήκη του Κολοβού, να καλύπτει όλο το δυτικό μέρος του οικισμού του Κομπέλου προς το χωριό μας, νότια να φτάνει μέχρι το ρέμα του Ασπροποτάμου, προς Λοξάδα, να ακολουθεί το ρέμα του Ασπροποτάμου, το οποίο πρέπει να μεγαλώσει και να εκβάλλει τα νερά στον Σκατιάρη, ενώ ανατολικά να προχωρά κατά μήκος του χωματόδρομου, με διαπλάτυνση και εκβάθυνση του ρέματος μέχρι το τσιμεντένιο αυλάκι στο σπίτι του Γιάννη Φασιανού, οδηγώντας τα νερά κάτω από τον δρόμο στο αυλάκι δίπλα στον τσιμεντόδρομο μέχρι το ντάμι του Γκόλια και να τα εκβάλλει στο ποτάμι που έρχεται από τον “Σκατιάρη” προς τον ποταμό Μεγα.
Η κατασκευή της τάφρου μπορεί να είναι χωμάτινη ή ενισχυμένη από σκυρόδεμα ή από μεγάλες πέτρες ή βράχια για την αποφυγή της διάβρωσης ή με γεωύφασμα για την προστασία των πρανών, δηλαδή των όχθεων.
Σε σημεία που η τάφρος συναντά ή διακόπτει δρόμους κατασκευάζονται γέφυρες. Η κατασκευή της τάφρου μπορεί να συνδυαστεί με μικρό ανάχωμα, ώστε το νερό της υδρολεκάνης απορροής που θα υπερχειλιζε να κατευθύνεται τώρα μέσα στην τάφρο και όχι στα χωράφια, τα σπίτια, τους στάβλους και τους μπαχτσέδες.
Η περιμετρική τάφρος του Κομπέλου θα προκαλούσε άμεση και ασφαλή εκτροπή των νερών της βροχής και κατάληξή τους σε ασφαλή σημεία για τον οικισμό. Προφανώς και εδώ απαιτείται μελέτη από υδρομηχανικό για τον καθορισμό των διαστάσεων της τάφρου, των κλίσεων που αυτή πρέπει να έχει, για να μην λιμνάζουν τα νερά καθώς και των σημείων εκτόνωσης των νερών στον Σκατιάρη και στον ποταμό Μέγα. Απαιτείται καθαρισμός της περιμετρικής τάφρου, μετά από κάθε μεγάλη καταιγίδα, από τα φερτά υλικά και τα δέντρα ή τους θάμνους που μπορεί να φυτρώσουν.
Η κατασκευή φραγμάτων με κορμούς δέντρων στα ρέματα και η κατασκευή της περιμετρικής τάφρου του Κομπέλου, θα έλυνε για πάντα και με ασφαλή τρόπο το μεγάλο πρόβλημα στο οποίο είναι εκτεθειμένος ο οικισμός: την καταστροφή του από πλημμύρες!
3. Στα πλαίσια- και συμπληρωματικά- των παραπάνω αντιπλημμυρικών έργων θα πρέπει να υπάρχει καθαρισμός και διευθέτηση των κοιτών των ρεμάτων, πριν από την έναρξη των χειμερινών περιόδων. Η διαπλάτυνση και η εκβάθυνση των κοιτών των ρεμάτων σε σημεία όπου στενεύουν επικίνδυνα, όπως στο ύψος της αποθήκης του Βασίλη Κολοβού, στον χωματόδρομο από τη βρύση του Κομπέλου προς το ντάμι του Μπακλαβά, είναι αναγκαίες, για να αυξηθεί η παροχευτική ικανότητά τους. Το ίδιο πρέπει να γίνει και στο ρέμα που έρχεται από την υδρολεκάνη των λόφων των Καναλίων προς το ίδιο σημείο, δηλαδή μπροστά στην αποθήκη τού Κολοβού και στον χωματόδρομο. Από αυτά τα δύο μικρά και αβαθή ρέματα, τα οποία υπερχειλίζουν με μια δυνατή βροχή, δημιουργείται το 60% των πλημμυρικών φαινομένων του Κομπέλου. Πέρα από τη διαπλάτυνση και την εκβάθυνση αυτών των δύο ρεμάτων, που ανταμώνουν στην αποθήκη του Κολοβού και στον χωματόδρομο, θα πρέπει να γίνει και αντικατάσταση των παλιών οχετών και γεφυριών- τα οποία έχουν μικρή διατομή και λειτουργούν ως φράγματα κατά τη διάρκεια μιας έντονης βροχόπτωσης, με αποτέλεσμα να υπερχειλίζουν και να προκαλούν τα πλημμυρικά φαινόμενα- με τη δημιουργία μεγάλων γεφυριών, ώστε τα νερά να φεύγουν προς τον τσιμενταύλακα που υπάρχει από το σπίτι του Γιάννη Φασιανού μέχρι τον παλιό δρόμο, στην ιστορική βρύση του Κομπέλου.
Στο σημείο αυτό να σημειώσω πως αριστερά και δεξιά του χωματόδρομου, από τη βρύση μέχρι το ντάμι του Μπακλαβά και τα μαντριά του Κυριάκη Ζορμπά, πρέπει να γίνεται συχνά καθαρισμός από τα κλαδιά των δέντρων που βρίσκονται και κρέμονται πάνω από τον δρόμο, καθιστώντας τη διέλευση των οχημάτων προβληματική. Τα κλαδιά πρέπει να κοπούν με ευθύνη της κοινότητας και του δήμου Μουζακίου.
4. Το ρέμα από την αποθήκη του Κολοβού μέχρι το ντάμι του Γκόλια, που βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο του οικισμού τού Κομπέλου, θα πρέπει να καθαρίζεται από την λάσπη και τα φερτά υλικά, καθώς και από τη βλάστηση που φυτρώνει. Το τσιμεντένιο αυλάκι από τη βρύση έως το ντάμι του Γκόλια είναι μικρό, αβαθές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να πλημμυρίζει ο δρόμος και τα νερά με τις λάσπες να περνούν μέσα στα ντάμια και στους μπαχτσέδες που υπάρχουν δεξιά και αριστερά του.
“Το πιο σημαντικό πρόβλημα είναι ο καθαρισμός στο αυλάκι του ρέματος, ο οποίος πρέπει να γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα, ώστε τα νερά να είναι καθαρά και να μη δημιουργούνται πλημμυρικά φαινόμενα. Επίσης μετά από το ντάμι του Γκόλια, στο ποτάμι που έρχεται από τον “Σκατιάρη”, θα πρέπει να γίνεται καθαρισμός, ώστε να υπάρχει κρέμαση για να φεύγουν τα νερά προς τον ποταμό Μέγα. Ακόμα κατά μήκος του τσιμεντόδρομου, από τη βρύση έως του Γκόλια, πρέπει γίνεται και κόψιμο των κλαδιών και καθαρισμός της βλάστησης”, θα μου πει ο Θανάσης Γεωργούσης, ενώ ο Γιώργος Ντοϊλιάνης θα συμπληρώσει: “Ο καθαρισμός πρέπει να είναι ουσιαστικός από τον δήμο Μουζακίου και όχι ψιλοκαθαρισμός”.
Θα συμπληρώσω πως το αβαθές αυλάκι δίπλα στον τσιμεντόδρομο, από την ιστορική βρύση μέχρι το ντάμι του Γκόλια και πιο κάτω, πρέπει να χωρά περισσότερα νερά κι αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν υψωθούν τσιμεντένια τοιχία δεξιά και αριστερά, ύψους τουλάχιστον 70 εκατοστών σε όλο του το μήκος μέχρι τέλους, για να μην υπερχειλίζει.
Απάντηση στο ερώτημα: ” Πώς θα μπαίνουν οι Κομπελιώτες στις αυλές και στα σπίτια τους που βρίσκονται δεξιά και αριστερά του υπερυψωμένου τσιμεντένιου αυλακιού με τα οχήματα άμα σηκωθεί τοιχίο 70 εκατοστά;” μπορεί να δοθεί με την κατασκευή σε αυτές τις διαβάσεις μεταλλικών συρόμενων πορτών, που θα τις κλείνουν κάθε φορά που βρέχει δυνατά.
Ένα άλλο μέρος που υπερχειλίζει είναι η περιοχή της ζυγοπλάστιγγας. “Ο χώρος της ζυγοπλάστιγγας χρειάζεται διαμόρφωση. Κινδυνεύουν όλα τα γύρω σπίτια από την πλημμύρα”, θα μου πει ο πρώην πρόεδρος της κοινότητας Φαναρίου, ο Ιωάννης Φασιανός.
5. Διαπλάτυνση και εκβάθυνση πρέπει να γίνει, όπως έγραψα πιο πάνω και στο ρέμα του Ασπροποτάμου, στα όρια του Κομπέλου και της Λοξάδας. Το ρέμα αυτό βουλώνει με αποτέλεσμα να υπερχειλίζει και να δημιουργεί πλημμυρικά φαινόμενα στην περιοχή αυτή, από την ταβέρνα του Αποστόλη στη Λοξάδα μέχρι το ντάμι του Μούλτου και τα σπίτια των Κουλοσουσαίων.
6. Ένα ακόμα μεγάλο πρόβλημα είναι το πλημμυρισμένα χωράφια του κάμπου στην περιοχή του Κομπέλου. Τα χωράφια με τις καλλιέργειες γεμίζουν νερό, γιατί δεν είναι καθαρισμένα τα στραγγιστικα καναλέτα. Τα κανάλια αυτά είναι γεμάτα με δέντρα, θάμνους, βούρλα και άλλα φυτά. Το νερό δεν μπορεί να φύγει γρήγορα προς τον ποταμό Μέγα, με αποτέλεσμα να υπερχειλίζουν και να πλημμυρίζουν τα χωράφια. Η ευθύνη καθαρισμού των στραγγιστικών και των αρδευτικών καναλιών είναι έργο του ΤΟΕΒ, δηλαδή του Τοπικού Οργανισμού Εγγείων Βελτιώσεων Σελλάνων και του ΓΟΕΒ Λάρισας.
Όμως τα στραγγιστικά καναλέτα, πέρα από το ότι είναι τα ίδια βουλωμένα, βουλωμένος είναι κι ο ποταμός Μέγας. Όπως βλέπετε στη παρακάτω φωτογραφία ο ποταμός Μέγας είναι γεμάτος βούρλα, εμποδίζοντας την κίνηση του νερού προς τον Πηνειό ποταμό. Απαιτείται καθαρισμός και του Μέγα και των άλλων αρδευτικών καναλέτων, όπως είναι το ποτάμι από τον “Σκατιάρη” μέχρι τον Μέγα, ή από τα “Κουλτούκια” μέχρι τον ποταμό Μέγα. Τα αρδευτικά και στραγγιστικά δίκτυα του κάμπου στην περιοχή του Κομπέλου είναι ακαθάριστα- κανείς δεν ξέρει πόσα χρόνια τώρα!. Πλήρης κρατική εγκατάλειψη!
“Πρέπει να υπάρχει τακτικός καθαρισμός των στραγγιστικών κι αρδευτικών καναλιών”, θα μου πει ο Γιώργος Κουλοσούσας του Μανώλη.
#Στην πρώτη φωτογραφία βλέπουμε τον ποταμό Μέγα γεμάτο βούρλα. Σε όλο το μήκος του είναι γεμάτος με πυκνά βούρλα. Επέλεξα αυτή τη φωτογραφία για να φαίνεται πως είναι ποτάμι, αλλιώς θα νόμιζες πως είναι δάσος από… βούρλα. Στο βάθος το Φανάρι Ιθώμης.
Στη δεύτερη φωτογραφία βλέπουμε ένα φράγμα με κορμούς δέντρων για την ανακοπή της ορμής και της ταχύτητας του νερού καθώς και της συγκράτησης των φερτών υλικών. Η φωτογραφία είναι από το διαδίκτυο και είναι αποκαλυπτική το τι πρέπει να γίνει. Στα ρέματα του Φαναρίου και των Καναλίων δεν υπάρχει ούτε ένα τέτοιο φράγμα, αφήνοντας εκτεθειμένο στα πλημμυρικά φαινόμενα τον κόσμο και τις περιουσίες τού Κομπέλου.
Στην τρίτη φωτογραφία βλέπουμε την υδρολεκάνη των λόφων του Φαναρίου και των Καναλίων, τα ρέματα και τον οικισμό τού Κομπέλου Φαναρίου στο στόμιό του. Ο οικισμός του Κομπέλου , χωρίς τα αναγκαία αντιπλημμυρικά έργα είναι ευάλωτος στα πλημμυρικά φαινόμενα.
Στην τέταρτη φωτογραφία βλέπουμε το τσιμεντένιο αυλάκι από τη βρύση του Κομπέλου μέχρι το ντάμι του Γκόλια. Είναι γεμάτο λάσπη, ακαθάριστο! Είναι απίστευτο και όμως αληθινό! Αυτό το μικρό και αβαθές αυλάκι καλείται να δεχτεί το 60% του όγκου των νερών της βροχής από την τεράστια υδρολεκάνη των λόφων του Φαναρίου Ιθώμης και των Καναλίων! Κάτι πρέπει να γίνει εδώ!
Στην τελευταία φωτογραφία βλέπουμε το τσιμεντένιο αυλάκι από τη βρύση του Κομπέλου προς το σπίτι του Γιάννη Φασιανού, προς το κεραμοποιείο. Πρόκειται για ένα τσιμεντένιο αυλάκι, περίπου 100 μέτρων, ικανοποιητικών διαστάσεων, για να δεχτεί τα νερά από την υδρολεκάνη των λόφων του Φαναρίου και των Καναλίων. Αυτό το τσιμεντένιο αυλάκι πρέπει να επεκταθεί μέχρι το ντάμι του Βασίλη Κολοβού για να δεχτεί από εκεί τα νερά των ρεμάτων τού Κατρέλη, του Αρμπυλιανού και των Καναλίων, δηλαδή της περιμετρικής τάφρου. Το ρέμα των Καναλίων πρέπει να διαπλατυνθεί και να εκβανθυνθεί, προκειμένου να μη βουλώνει, να μην υπερχειλίζει και δημιουργεί τεράστια πλημμυρικά φαινόμενα στον οικισμό του Κομπέλου.
Τηλέφωνο επικοινωνίας 6976026625
